İrtibat ve Davranış Farklılıklarıyla Öne Çıkan Asperger Sendromu Nedir?

Asperger sendromu, geçmişte otizmden başka bir teşhis olarak kabul ediliyordu. Toplumsal etkileşimde zorlanma, sonlu ilgi alanları ve tekrarlayan davranışlar üzere özelliklerle tanımlanıyordu. Lisan gelişiminde besbelli bir gecikme olmaması, bu teşhisin öteki otizm çeşitlerinden ayrılmasında tesirliydi.

2013 yılında yapılan sınıflandırma değişikliğiyle birlikte Asperger sendromu farklı bir teşhis olmaktan çıkarıldı. Günümüzde bu özellikler, otizm spektrum bozukluğu kapsamında bedellendiriliyor. Bu yaklaşım, farklı seviyelerde takviye muhtaçlığı olan bireylerin daha kapsamlı halde ele alınmasını sağlıyor.

Asperger özellikleri çoklukla toplumsal bağlantı, davranış ve ilgi alanlarında ortaya çıkar. Belirtiler her bireyde birebir yoğunlukta görülmez lakin genel olarak şu başlıklarda toplanır:

• Göz teması kurmakta zorlanma

• Yüz sözlerini ve vücut lisanını anlamakta güçlük

• Sosyal ortamlarda ahenk sağlamakta zorlanma

• Arkadaşlık bağları kurma ve sürdürmede güçlük

• Karşılıklı sohbet başlatma ve sürdürmede zorlanma

• Konuşmalarda tek bir bahse odaklanma

• Aynı söz yahut tabirleri tekrar etme

• Hayal gücüne dayalı oyunlara daha az ilgi gösterme

• Belirli bahislere ağır ve hudutlu ilgi duyma

• Günlük rutinlere sıkı bağlılık

• Değişikliklere karşı zorlanma

• Tekrarlayan hareketler (el çırpma, sallanma gibi)

• Nesnelerin belli kesimlerine odaklanma

Asperger sendromunun kesin nedeni bilinmemektedir. Uzmanlar, genetik ve çevresel faktörlerin birlikte tesirli olduğunu belirtmektedir. Bilhassa genetik yatkınlık değerli bir rol oynar. Aile içinde benzeri özelliklerin görülmesi bu durumu destekleyen bulgular ortasında yer alır.

Aynı vakitte bu durum nörogelişimsel bir farklılık olarak kıymetlendirilir. Beyin yapısı ve işleyişindeki birtakım farklılıklar, bireyin toplumsal bağlantı kurma biçimini ve davranışlarını etkileyebilir. Kimi durumlarda ailede geçmiş hikaye olmadan da ortaya çıkabilir. Bu nedenle tek bir nedene bağlanması mümkün değildir.

Asperger sendromu için test var mı? Asperger sendromu nasıl anlaşılır?

Asperger sendromu günümüzde başka bir teşhis olarak kullanılmadığı için bu duruma özel bir test bulunmamaktadır. Fakat otizm spektrum bozukluğu kapsamında kıymetlendirme yapılırken çeşitli müşahede ve tarama sistemleri kullanılır. Bilhassa çocukluk periyodunda yapılan rutin denetimler sırasında gelişimsel farklılıklar fark edilebilir.

İnternette yer alan birtakım testler eski kıymetlendirme kriterlerine dayanabilir ve sağlam sonuç vermeyebilir. Bu nedenle en gerçek kıymetlendirme, alanında uzman bir sıhhat profesyoneli tarafından yapılır.

Asperger özellikleri ekseriyetle erken çocukluk devrinde ortaya çıkar. Uzmanlar, otizm spektrumuna ilişkin belirtilerin 18 ay civarında fark edilebileceğini belirtir. Kimi çocuklarda 2 yaş civarında daha bariz hale gelir ve bu periyotta kıymetlendirme süreci başlatılabilir.

Ancak her bireyde belirtiler tıpkı yoğunlukta olmadığı için teşhis süreci gecikebilir. Kimi şahıslar bu durumu ergenlikte ya da yetişkinlikte fark eder. Bilhassa toplumsal alakalarda yaşanan zorluklar ve irtibat sorunları, ilerleyen yaşlarda daha bariz hale gelebilir ve kıymetlendirme muhtaçlığını ortaya çıkarabilir.

Asperger sendromu için tedavi var mı?

Asperger sendromu bir hastalık olarak değil, nörogelişimsel bir farklılık olarak değerlendirildiği için klasik manada bir tedavi yaklaşımı bulunmaz. Lakin bireyin günlük hayatını kolaylaştırmak ve toplumsal hünerlerini geliştirmek için çeşitli takviye teknikleri uygulanır.

Eğitim programları, toplumsal marifet çalışmaları, konuşma ve irtibat üzerine yapılan terapiler sürecin kıymetli modülleridir. Gerekli durumlarda ruhsal takviye de sağlanabilir.