Bilim dünyası vakit zaman hakikaten şaşırtan keşiflerle karşımıza çıkıyor. 2024 yılında ortaya çıkan bir gerçek, araştırmacıları bile hayrete düşürdü. Kimi bombus arısı kraliçelerinin su altında günlerce hayatta kalabildiği fark edildi. Üstelik neredeyse hiçbir ziyan görmeden sudan çıkabiliyorlardı. Artık ise bu sıra dışı dayanıklılığın nasıl mümkün olduğu netleşti.
Her şey 2024’te yapılan şaşırtan müşahedeyle başladı
Bilim insanları, Kuzey Amerika’da yaşayan Bombus impatiens çeşidi kraliçelerin su altında bir haftaya kadar hayatta kalabildiğini ortaya koydu. Üstelik hayatta kalma oranı yaklaşık yüzde 90 düzeyinde ölçüldü. Sonuç, karasal bir böcek çeşidi için epey sıra dışı kabul edildi.
Normal kaidelerde kış aylarında diyapoz ismi verilen bir süreçte metabolizmasını neredeyse durma noktasına getiren kraliçeler, toprak altındaki yuvalarında dinlenmeye çekiliyor. Lakin ağır yağış, kar erimesi ya da yükselen yer altı suları, bu yuvaları birdenbire suyla doldurabiliyor. Bu türlü bir durumda süratli reaksiyon verme talihi olmayan arılar için hayatta kalmak neredeyse imkansız üzere görünüyor.
Arılar suyun içinden oksijen alabiliyor
Yeni yayımlanan araştırma, kraliçelerin aslında suyun içinden oksijen çekebildiğini gösterdi. Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde, suya batırılan arıların etrafındaki oksijen düzeyinin düştüğü, karbondioksit düzeyinin ise arttığı tespit edildi. Bu da etkin bir teneffüs gerçekleştiğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, arıların bedenlerinde ince bir hava katmanı oluşturarak gaz alışverişi yapabildiğini düşünüyor. Şimdi katılaşmamış olsa da ‘fiziksel solungaç’ olarak isimlendirilen bu düzenek sayesinde sudaki oksijen kullanılabiliyor. Böylelikle arılar büsbütün havasız kalmadan hayatını sürdürebiliyor.
Metabolizma neredeyse büsbütün duruyor
Suyun altında hayatta kalmayı sağlayan tek etken oksijen kullanımı değil. Tıpkı vakitte metabolizma çok derecede yavaşlatılıyor. Diyapoz sürecinde zati yüzde 95’ten fazla düşen metabolik sürat, su altında daha da geriliyor.
Deneylerde ölçülen karbondioksit üretimi, sekiz günün sonunda neredeyse altıda teğe kadar indi. Ayrıyeten oksijen yetersiz kaldığında devreye giren anaerobik metabolizma nedeniyle laktat birikimi gözlemlendi. Tüm bu süreçler birleştiğinde güç gereksinimi en az düzeye çekiliyor ve kraliçeler kuvvetli şartları atlatabiliyor.
