Modern ömrün getirdiği ağır bilgi akışı ve belirsizlikler, bireyleri ‘aşırı düşünme’ (overthinking) olarak isimlendirilen kronik bir zihinsel yorgunluğa sürüklemektedir. Uzmanlar, felaket senaryoları kurmanın yahut geçmiş yanılgıları zihinde daima yinelemenin beden üzerinde en az fizikî aktiviteler kadar yıpratıcı bir tesir yarattığı konusunda uyarıyor. Washington Post’a açıklamalarda bulunan psikoloji uzmanları, bu bilişsel döngünün fark edilerek yönetilebileceğini vurguluyor.
Peki bu döngüden nasıl çıkabilirsiniz?
Detaylar 👇
Kaynak: https://www.washingtonpost.com/wellne…
1. Fikirlerinizle savaşmayın, onlarla birlikte çalışın.
Birçok kişi rahatsız edici niyetleri zihninden zorla atmaya çalışır, lakin terapist Emma McAdam’a nazaran bu strateji ekseriyetle karşıt teper. Bir kanıyı bastırmaya çalışmak, beyne o niyetin ‘tehlikeli’ olduğu sinyalini gönderir ve zihnin o noktaya daha fazla saplanmasına neden olur. Tahlil, kanıyı yok etmeye çalışmak değil, onun yalnızca zihinden geçen bir bilgi olduğunu fark edip yargılamadan izlemektir.
2. Geleceğe gerçek düşünün.
Psikolog Ethan Kross, zihinsel yoğunluk anlarında olaylara at gözlüğüyle bakma eğiliminde olduğumuzu belirtir. Bu dar bakış açısını kırmak için aralanma teknikleri kullanılmalıdır. Kendinize, ‘Şu an başa taktığım bu sorun bir hafta, bir ay yahut bir yıl sonra hala kıymetli olacak mı?’ diye sormak, büyük resmi görmenizi sağlayarak mevcut durumun yarattığı duygusal yoğunluğu süratle düşürür.
3. Kendinize dışarıdan bir gözle bakın
Kişinin kendisine içsel diyaloglarında ‘ben’ yerine ‘sen’ diye hitap etmesi yahut kendi ismini kullanması, ruhsal bir aralık yaratır. Örneğin, ‘Bunu yapabilirim’ yerine ‘Bunu yapabilirsin’ demek, beynin sıkıntıya bir oburunun sorunuymuş üzere daha objektif ve rasyonel yaklaşmasını sağlar. Bu prosedür, öz-şefkati artırırken gerilim düzeyini istikrarlar.
4. Korkularınızla gerektiği vakitlerde randevulaşın.
Zihni gün uzunluğu meşgul eden belirsizliklerle başa çıkmak için ‘kaygıyı erteleme’ tekniği hayli tesirlidir. Gün içinde yalnızca bu işe ayrılmış 15-20 dakikalık özel bir ‘kaygı randevusu’ saati belirleyin. Şayet telaşlar bu saat dışında zihninizi işgal ederse, kendinize nazikçe ‘Şu an değil, randevu saatimizde ilgileneceğim’ diyerek dikkatinizi mevcut işinize yönlendirin.
5. Ortamınızı kendinize nazaran şekillendirin.
İnsanlar çoklukla denetim hissini kaybettiklerinde çok düşünmeye başlarlar. Yaşadığınız alanı düzenlemek, masanızı toplamak yahut kısa bir yürüyüşe çıkmak üzere kolay fizikî aktiviteler denetim hissini pekiştirir. Bilhassa tabiatta geçirilen 20 dakikalık bir mühletin, dikkati içsel karmaşadan uzaklaştırarak zihni yenilediği bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
6. Gücünüzü yanlışsız biçimde kullanmayı öğrenin.
Beyin bir tehdit algıladığında (bu yalnızca bir niyet olsa bile) bedene güç pompalar. Bu güç bir harekete dönüşmediğinde zihinsel huzursuzluk artar. McAdam, bu birikmiş enerjiyi somut bir işe yönlendirmeyi önerir: Bir yapılacaklar listesi hazırlamak, bir mevzuyu derinlemesine araştırmak yahut bir dostla sohbet etmek üzere fizikî yahut bilişsel bir aksiyon beynin ‘savaş ya da kaç’ reaksiyonunu sağlıklı bir kanala akıtır.
