Siz beni Roma’da yalnızca geziyor sanıyorsunuz. Geçen gece, elimde bir fincan espresso, önümde tablet… ‘Yahu’ dedim kendi kendime, ‘Zuhal, sen nitekim üç saat boyunca iki adamın konuşmasını mı izleyeceksin?’
Evet, izledim. Ve size şunu söyleyeyim: Dün gece izledim ve uyuyamadım.
Karşımdaki adam Elon Musk. Ancak bildiğimiz, o Twitter’da (pardon X’te) millete sataşan trol Elon değil. Bir Roma imparatoru üzere konuşan, geleceği yalnızca varsayım etmeyen, onu elleriyle büken bir adam vardı ekranda.
Konu yalnızca teknoloji değil. Bahis, medeniyetimizin duvara toslamak üzere olduğu gerçeği.
Musk’ın anlattıkları, hani o Nişantaşı yahut Cihangir kafelerinde yahut toplantı ortalarında konuştuğumuz ‘Yapay zeka işimizi elimizden alacak mı?’ geyiğinin çok ötesinde. Size o sohbetten aldığım notları, ortaya biraz da kendi istihbaratımı ve değişik görüşleri katarak anlatayım.
Hazırsanız, kemerlerinizi bağlayın. Mars’a değil lakin üzücü bir türbülansa giriyoruz.
Elektrik, yeni petroldür ve bitiyor
Musk’ın sohbetin başında söylediği bir cümle beynimde şimşek üzere çaktı:
‘Çip sorunu bitti, artık elektrik problemimiz var.’
Bakın, Memleketler arası Güç Ajansı’nın (IEA) son raporuna baktım. Yalnızca data merkezlerinin tükettiği elektrik, önümüzdeki iki yıl içinde Japonya’nın toplam tüketimine ulaşacakmış. Musk diyor ki; ‘Dünya’da (Çin hariç) elektrik üretimi artmıyor. Lakin yapay zeka iştahı logaritmik artıyor.’
Peki tahlil ne?
Uzay.
Yanlış duymadınız. Musk, bilgi merkezlerini uzaya taşıyacağını söylüyor. Neden mi?
Çünkü uzayda gece yok. Bulut yok. Güneş panelleri Dünya’dakinden 5 kat daha verimli çalışıyor. Ve en kıymetlisi, ‘Komşumun jeneratörü gürültü yapıyor’ diye şikayet edecek kimse yok.
Bu bana neyi hatırlattı biliyor musunuz? 19. yüzyılın sanayi ihtilalini. O vakit kömür neredeyse, fabrika oradaydı. Artık güneş neredeyse (yani uzayda), zeka orada olacak. Musk buna 30 ay ömür biçiyor. 30 ay! Bir İstanbul’da bir mesken inşaatını tamamlamak bile daha uzun sürüyor.
Ve artık diyor ki: “Yapay zekânın en ucuz çalışacağı yer 36 ay içinde uzay olacak.”
“Çinliler bizi çiğ çiğ yer” itirafı
Sohbetin en samimi, tahminen de en korkutucu anıydı.
Musk, lafı hiç dolandırmadı: ‘Eğer robotlarımız olmazsa, Çin bizi üretimde ezer geçer.’
Neden?
Çünkü Çin’in ‘nüfus avantajı’ değil, ‘çalışma etiği’ avantajı var.
Bir istatistik vereyim size. Çinli elektrikli araç devi BYD, geçen yılın son çeyreğinde Tesla’yı satışlarda geçti. Musk bunu görüyor.
Diyor ki; ‘Amerikalı, maden rafinerisinde çalışmak istemiyor. Ancak Çinli çalışıyor.’
İşte tam burada devreye Optimus giriyor. Yani Musk’ın yakında seri üretimine başlayacağı insansı robotları.
Musk buna ‘Sonsuz Para Hilesi’ (Infinite Money Glitch) diyor.
Goldman Sachs’ın bir raporunu okudum geçenlerde. İnsansı robot pazarının 2035’e kadar 150 milyar dolara ulaşacağını öngörüyorlar. Lakin Musk’ın vizyonu öbür. O, robotların robotları ürettiği, maliyetin sıfıra yaklaştığı bir dünya hayal ediyor.
Yani geleceğin sınıf savaşı, emekçiler ve işverenler ortasında değil; Çinli personeller ile Amerikan robotları ortasında olacak.
Bu ortada hatırlatayım, Çinliler’in insansı robotlarının seri üretimi başladı.
Amerika’daki 115 yaşındaki 20 milyon yaşayan “ölü”
Musk’ın başında olduğu şu meşhur DOGE (Hükümet Verimliliği Departmanı) var ya… Hani şu bizim bürokrasiyle dalga geçtiğimiz anlar vardır. Halbuki Amerika bizden betermiş.
Musk bir örnek verdi, kahkaha atmamak için kendimi zor tuttum.
Sosyal Güvenlik Kurumu veritabanında, 115 yaşın üzerinde olduğu halde ‘hayatta’ görünen kaç kişi var biliyor musunuz?
20 milyon.
Oysa dünyada bilinen en yaşlı insan 114 yaşında falan.
Musk diyor ki; ‘Bu ya bir yazım yanılgısı ya da devasa bir dolandırıcılık.’
Hükümet, ‘ölü olup olmadığınızı’ denetim etmek için Toplumsal Güvenlik veritabanına bakıyor. Orada ‘yaşıyor’ görünüyorsanız, çekler yatmaya devam ediyor.
Bizde de var: Babasının emekli maaşını almak için, resmiyette kocasından boşanmış görünen binlerce evli bayan var.
Bu bana Kafka’nın romanlarını değil, Aziz Nesin’in ‘Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz’ını hatırlattı. Musk, bu absürtlüğü bir ‘nano-yönetici’ titizliğiyle temizlemeye çalışıyor.
Bir idare gurusu olarak “Nano Elon”
Sohbetin bir yerinde, ‘Mikro idare yapıyor musunuz?’ diye soruldu.
Cevabı fevkaladeydi: ‘Hayır, ben nano-yönetim yapıyorum.’
Paul Graham’ın Silikon Vadisi’nde çok tartışılan ‘Founder Mode’ (Kurucu Modu) makalesini hatırlayın. Profesyonel CEO’lar işi delege eder, kurucular ise işin ‘sınırlayıcı faktörüne’ (limiting factor) odaklanır.
Musk, Starship roketinin gövdesini karbon fiberden paslanmaz çeliğe çevirirken, mühendislerine ‘Bunu yapın’ dememiş. Materyal bilimini oturup çalışmış, kaynağın nasıl yapılacağını öğrenmiş ve ‘Bu iş bu türlü olacak’ demiş.
Risk alıyor mu? Evet.
Starship patlıyor mu? Evet.
Ama Musk’ın ideolojisi şu: ‘İyimser olup yanılmak, karamsar olup haklı çıkmaktan yeterlidir.’
Biz bu kıssanın neresindeyiz?
Üç saatin sonunda tableti kapattım. Pencereden Vatikan’ın ışıklarına baktım, düşündüm:
Türkiye’de hala günlük siyasetin, faiz oranlarının, meclisteki yumruklaşmanın, kimin ne dediğinin kavgasıyla meşgulüz.
Oysa adam, Ay’da fabrika kurup, oradan sapanla (mass driver) uzaya uydu fırlatmaktan bahsediyor. Hem de milyarlarca… Bunu bir bilim kurgu senaryosu olarak değil, bir mühendislik projesi olarak masaya koyuyor.
Yapay zeka, yalnızca bir ‘chat bot’ değil.
Robotlar, yalnızca fuarlarda dans eden tenekeler değil.
Bunlar, yeni bir medeniyetin tuğlaları. Ve bu duvar örülürken, harcında ya var olacağız ya da o duvarın gerisinde kalacağız.
Musk’ın dediği üzere, gelecek ‘ilginç’ olacak.
Ama asıl soru şu: O enteresan geleceği biz mi izleyeceğiz, yoksa içinde mi olacağız?
Ben, espresso fincanından son bir yudum alıp, Musk üzere yapıyorum: Tarafımı iyimserlikten yana seçiyorum. Ya siz?
Linkedln
X
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar büsbütün muharrirlerinin özgün fikirleridir ve Onedio’nun editöryal siyasetini yansıtmayabilir. ©Onedio
