Kanserle uğraşta kendimizi birden fazla vakit çaresiz hissetsek de çağdaş tıp ve bilimsel araştırmalar bize çok daha güçlü bir öykü anlatıyor. Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan yeni bir tahlil, global boyuttaki kanser hadiselerinin üçte birden fazlasının aslında önlenebilir olduğunu ortaya koydu. 2022 yılı bilgilerine nazaran teşhis edilen yaklaşık 19 milyon yeni hadisenin %38’i, büsbütün değiştirilebilir 30 farklı risk faktörüne dayanıyor.
Detaylar 👇
Kaynak: https://www.science.com/most-preventa…
Araştırmanın en çarpıcı sonucu, kanserin mukadderat olmaktan çıkarılabileceği gerçeğidir.
Önlenebilir hadiselerin yarısına yakını akciğer, mide ve rahim ağzı kanserlerinden oluşuyor. Bu durum ferdi davranış değişiklikleri, tıbbi müdahaleler ve çevresel kirlilikle çaba üzere somut adımların milyonlarca hayatı kurtarabileceği manasına geliyor. DSÖ uzmanlarına nazaran, bu değiştirilebilir nedenlerin üzerine gitmek, global kanser yükünü hafifletmek için elimizdeki en büyük fırsat.
Listenin tepesinde şaşırtan olmayan fakat korkutucu bir aktör yer alıyor: Tütün kullanımı.
Tek başına tüm kanser hadiselerinin %15’inden sorumlu olan sigara, bilhassa erkeklerde risk oranını %23’e kadar çıkarıyor. Tütünü çabucak gerisinden takip eden ikinci büyük hayat usulü riski ise alkol tüketimi. Yılda yaklaşık 700 bin olaya, yani toplam teşhislerin %3,2’sine kapı aralayan alkol, önlenebilir kanserlerin en temel tetikleyicilerinden biri olarak görülüyor.
Sadece alışkanlıklarımız değil, soluduğumuz hava da sıhhatimizi direkt etkiliyor. Hava kirliliği, bölgelere nazaran değişmekle birlikte akciğer kanserinde önemli bir hisseye sahip. Örneğin Doğu Asya’daki bayanlarda akciğer kanseri olaylarının %15’i hava kirliliğine bağlanırken, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da erkek hadiselerinin %20’si bu çevresel faktörden kaynaklanıyor.
Öte yandan, enfeksiyonlar da önlenebilir kanserlerin yaklaşık %10’unu oluşturuyor.
Kadınlarda rahim ağzı kanserine yol açan HPV (İnsan Papilloma Virüsü), aşılama yoluyla denetim altına alınabilecek bir risk olmasına karşın, dünya genelinde aşılanma oranlarının düşük kalması bu tehdidi canlı tutuyor. Mide kanseri ise çoklukla yetersiz sanitasyon ve pak suya erişim eksikliğiyle alakalı enfeksiyonlar nedeniyle gelişmeye devam ediyor.
Sonuç olarak, kanserden korunmak yalnızca genetik bir baht sıkıntısı değil. Birebir vakitte şuurlu tercihler ve kamusal sıhhat siyasetleriyle şekillenen bir süreçtir. Bilim insanlarının da belirttiği üzere, artık bu bilgileri harekete dökme ve harekete geçme vakti.
