Meta’nın ölen bireylerin dijital varlıklarını yapay zeka yoluyla faal tutabildiği istikametindeki argümanlar toplumsal medyada tartışma yarattı. Anonim paylaşımlarla gündeme gelen telaffuzlar yapay zekanın etik hudutları ve dijital kimliğin geleceği konusunda soru işaretlerini artırdı.
Son günlerde toplumsal medyada sirkülasyona giren bir sav, Meta’nın ölen şahısların toplumsal medya hesaplarını yapay zeka aracılığıyla faal tutan bâtın bir proje yürüttüğünü öne sürüyor.
“Project Lazarus” ismi verilen bu kelamda çalışmanın hayatını kaybeden şahısların paylaşımlar yapmaya, fotoğraflar üretmeye ve beşerlerle etkileşime girmeye devam etmesini sağladığı sav ediliyor. Pekala bu anlatılanlar ne kadar gerçek, ne kadarı internetin klasik komplo üretim sınırından çıkma?
Bu tez birinci olarak anonim forumlarda ortaya çıktı.
Kendini Meta çalışanı olarak tanıtan isimsiz bir kullanıcının paylaştığı metinde; şirket içinde son derece gelişmiş bir yapay zeka geliştirildiği, bu sistemin ölen şahısların dijital kimliğini birebir taklit edebildiği ve hatta kimsenin fark etmeyeceği biçimde hesapları yönetebildiği öne sürülüyor. Lakin bu anlatının en zayıf noktası tam da burada başlıyor: Ortada ne doğrulanabilir bir doküman, ne somut bir delil, ne de bağımsız kaynaklarca teyit edilmiş bir bilgi var.
Araştırıldığında, Meta’nın bu türlü bir projeyi etkin olarak yürüttüğüne dair muteber bir bulguya rastlanmıyor. Şirketin kamuya açık açıklamaları ve bilinen siyasetleri, tam bilakis, vefat eden kullanıcı hesaplarının “anılaştırılması” ya da büsbütün kapatılması tarafında. Yakınların onayı olmadan hesapların etkin tutulması yahut bir yapay zeka tarafından yönetilmesi hem tüzel hem de etik açıdan önemli meseleler doğuracağı için, bu tıp bir uygulamanın gizlice hayata geçirilmesi pek gerçekçi görünmüyor.
Bununla birlikte, tezin büsbütün boşluktan doğduğunu söylemek de yanlışsız olmaz.
Meta’nın ve öbür büyük teknoloji şirketlerinin, kullanıcı davranışlarını tahlil eden ve bu davranışları taklit edebilen yapay zeka sistemleri üzerine çalıştığı biliniyor. Hatta Meta’nın, uzun müddet etkin olmayan ya da hayatını kaybetmiş kullanıcıların dijital davranışlarını simüle edebilecek sistemlere ait patent müracaatları yaptığı da kamuya yansımış durumda. Lakin patent almak, bu teknolojinin kesinlikle kullanıldığı yahut kullanıma alınacağı manasına gelmiyor. Büyük şirketler birden fazla vakit yalnızca fikri mülkiyeti teminat altına almak için de patent başvurusu yapabiliyor.
Komplo teorisi ile gerçek ortasındaki çizgi tam da bu noktada belirginleşiyor. Bir yanda, akademik ve teknik seviyede mümkün olan “dijital kişilik simülasyonu” fikri var. Öteki yanda ise bunun zımnî bir biçimde, milyonlarca insanın haberi olmadan ve ölen bireylerin yerine geçecek biçimde kullanıldığı tezi bulunuyor. İkinci senaryoyu destekleyen rastgele bir bağımsız delil şu ana kadar ortaya konmuş değil.
