İnsan tabiatının en yaygın lakin en az konuşulan alışkanlıklarından biri olan burun karıştırmak, çoklukla yalnızca bir nezaket sıkıntısı olarak görülür. Fakat 2022 yılında yayımlanan ve Griffith Üniversitesi’nden bilim insanlarının yürüttüğü öncü bir çalışma, bu kolay alışkanlığın ardında yatan nörolojik tehlikelere ışık tutuyor. Fareler üzerinde yapılan deneyler, burun içindeki dokulara ziyan vermenin, demans ve Alzheimer hastalığıyla direkt irtibatlı olan patojenler için beyne giden bir yol oluşturabileceğini gösteriyor.
Detaylar 👇
Kaynak: https://www.science.com/mouse-study-s…
Araştırmanın merkezinde, insanlarda zatürreye yol açabilen Chlamydia pneumoniae isimli bakteri yer alıyor.
static.viaaurea.eu
Geç başlangıçlı demans hastalarının büyük bir kısmının beyninde bu bakteriye ilişkin izler bulunuyor. Bilim insanları, bakterinin burun boşluğu ile beyin ortasında direkt ilişki sağlayan olfaktör (koku) sonu boyunca ilerleyebildiğini ortaya koydu. Olağanda bedenin savunma sistemleri bu geçişi büyük ölçüde engelliyor. Lakin burun içindeki hassas doku katmanı olan nazal epitel ziyan gördüğünde, enfeksiyonun yayılma suratı ve şiddeti dikkat alımlı biçimde artıyor.
Deneyler sırasında, bakterilerin merkezi hudut sistemine sızmasının akabinde fare beyinlerinin 24 ila 72 saat üzere çok kısa bir müddette reaksiyon verdiği gözlemlendi.
Beyin, bu istilaya karşı bir savunma yansısı olarak amyloid-beta proteinini üretmeye başlar. Lakin bu proteinin vakitle birikerek plaklar oluşturması, Alzheimer hastalığının en besbelli patolojik özelliklerinden biridir. Bu durum olağanda beyni korumak hedefiyle salgılanan bir proteinin, kronik hasar ya da daima enfeksiyon halinde hastalığın asıl tetikleyicisine dönüşüp dönüşmediği sorusunu gündeme getiriyor.
Henüz bu bulguların insanlarda birebir tıpkı biçimde işleyip işlemediğini teyit etmek için daha fazla klinik çalışmaya muhtaçlık duyulsa da, araştırmacılar mevcut dataların ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor.
Nörobilimci James St John, burun kıllarını koparmanın yahut burun karıştırmanın, gözetici iç dokuya ziyan vererek bakterilere ‘açık kapı’ bıraktığı konusunda uyarıyor. Yaşlanmanın yanı sıra çevresel faktörlerin ve patojenlere maruz kalmanın Alzheimer riskini artırdığı düşünülürse, bu cins fizikî müdahalelerden kaçınmak kolay lakin tesirli bir tedbir olabilir.
Alzheimer, tahlili son derece sıkıntı ve çok katmanlı bir hastalık olarak görülüyor.
Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, bu tablonun sadece genetik bir bahtla açıklanamayacağını; bakteri, virüsler ve çevresel etkenlerin de değerli rol oynadığını gösteriyor. 2024 yılında yayımlanan çalışmalarla güçlenen bu yaklaşım, koku alma duyumuz ile beynimiz ortasındaki dar geçidin sıhhatimiz açısından ne kadar kritik olduğunu ortaya koyuyor. Gelecekte yapılacak insan odaklı araştırmalar ise, tahminen de göz arkası edilen kolay bir alışkanlıktan vazgeçilmesinin, nörodejeneratif hastalıklarla çabada beklenmedik bir dönüm noktası olduğunu doğrulayabilir.
