İstanbul’un kalabalığında yürürken birden önüne atlayan, vapurda yan koltuğuna kıvrılan ya da kahve içerken masasının altına patisini uzatan bir dostla karşılaşmak işten bile değil. Zira bu kentte kedi görmek sıradan değil, kedi görmemek garip. Onlar İstanbul’un bilinmeyen sahipleri, kimi vakit dükkanın önünde güneşlenen, kimi vakit cami avlusunda gölgeye sığınan, kimi vakit da bakkalın kapısında müşteri bekleyen sessiz ortaklar…
Kedilerin İstanbul’daki varlığı, bugünün kıssası değil.
Osmanlı devrinde ahşap konutları farelerden koruyan sadık bekçilerdi. İslam kültüründe pak ve saygın görülmeleri de işin diğer bir tarafı. Bu türlü olunca kediler daima mahalle hayatının ortasında yer aldı.
Bugün sokak başında duran mama kapları, konutların önüne bırakılan su şişeleri, aslında bu eski alışkanlığın devamı. Mahallenin kedisi daima “ortak” sayıldı.
Peki ancak neden bu kadar çoklar? Kendileri, kentin en tatlı sahipleri diyebiliriz!
Kesin sayı yok lakin varsayımlar yüz binlerce kedi diyor. Bir semtte her köşe başında, diğer bir yerde yalnızca birkaç adediyle karşılaşıyorsunuz. Pekala bu bolluk nereden geliyor? Aslında karşılığı çok kolay. İstanbul, kedileri kovmadı bilakis sahip çıktı.
Mahalle kültürü, istekli beslemeler, kısırlaştırma çalışmaları ve “bizim kedimiz” anlayışı birleşince sayı arttı. Alışılmış bunun getirdiği sorumluluk da büyük. Beslemek yetmiyor; sıhhatlerini gözetmek, korumak, tedavi ettirmek de işin kesimi.
Bugün, pek çok konutta yahut dükkanda kedi görmek mümkün zira ortak şuurla hareket ediliyor. Boşuna ‘Catstanbul’ denmiyor ya!
Her yerde fakat her yerde onları görmek mümkün!
Sabah akbil turnikelerinin üstünde bir yavru, öğle balıkçının önünde kuyruğa girmiş koca bir tekir… İstanbul kedisi beşere yakın lakin bağımlı değil. Biraz kendi başına nazaran, biraz da seninle. Kahvehanede soba başında kıvrılmış, cami avlusunda gölge bulmuş ya da dükkanın içinde kendine raf seçmiş.
Esnaf birden fazla yerde sahiplenmiş üzere. Kapının önünde su kabı, kışın konmuş küçük kulübeler… Hatta veteriner lazım olduğunda bütün mahalle seferber oluyor. Belediyeler de vakit zaman taşınabilir kliniklerle takviye veriyor. Kabul edelim, biz bu ‘Kedi Ülkesi’ olma işini yeterli yapıyoruz.
Ancak ne kadar sevilirlerse sevilsinler, sokak kedisinin hayatı sıkıntı. Trafik, inşaatlar, kışın soğuğu, yazın açlığı… Bilhassa yavrular için hayatta kalmak daha da güç. Bir yanda esnafın verdiği balık, öbür yanda parazitler ve hastalıklar. İşte bu yüzden kısırlaştırma ve nizamlı sıhhat denetimi çok kıymetli. Küçük tedbirler onların sokaklarda daha uzun yaşamasını sağlıyor.
Unutulmayan isimler de var elbette.
Ayasofya’nın kedisi Gli, dünyanın dört bir yanından gelen turistlerin fotoğraf karelerine girdi. Kadıköy’ün meşhur Tombili’si, kaldırıma yaslanıp pozu sayesinde heykeli dikilen birinci kedi oldu.
Onlar, binlerce sokak kedisinin öyküsünün simgesi. Bir de “Kedi” belgeseli var ki İstanbul kedilerinin dünyasını beyaz perdeye taşıyarak kenti, değişik bir gözle görmemizi sağladı.
Onlar bu kentin kalabalığında nefes aldığımız en hoş alan. Bir gün Galata Köprüsü’nde yürürken yanınıza gelen bir kediye el uzatın, tahminen öyküsü sizin öykünüze karışır…
