Bazı alakalar baştan sona rahat ilerlerken kimileri daima gel gitlerle dolu olabiliyor. Sevdiğiniz bireye yaklaşmak isterken bir anda uzaklaşma isteği doğabiliyor. Ya da tam karşıtı, daima kaybetme endişesiyle ilgiye tutunma gereksinimi hissedilebiliyor. Bu durum birden fazla vakit karakter özelliği üzere görülüyor. Lakin psikolojiye nazaran bunun ardında bağlanma tarzları yer alıyor.
Kaynak 1, Kaynak 2, Kaynak 3
Bağlanma Tarzları Çocuklukta Oluşuyor
Bağlanma tarzları, çocukluk periyodunda bakım verenle kurulan bağa nazaran şekilleniyor. 1950’lerde John Bowlby tarafından geliştirilen bağlanma teorisi, inançlı bağ kurmanın insanın temel gereksinimlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor. Çocuklukta dengeli ve inançlı bakım alan şahıslar, yetişkinlikte daha sağlıklı bağlar kurma eğilimi gösteriyor.
Mary Ainsworth’un “Yabancı Durum” deneyi ise bu teoriyi destekleyen en kıymetli çalışmalardan biri olarak kabul ediliyor. Bu deneyde bebeklerin anneleri odadan çıktığında ve geri döndüğünde verdiği reaksiyonlar incelendi. Sonuçta farklı bağlanma tarzları ortaya çıktı. Bu tarzların sırf çocuklukta kalmadığı, yetişkinlikte romantik ilgilerden arkadaşlıklara kadar her alanda tesirli olduğu görüldü.
Kaygılı Bağlanma Bağlantıları Zorlaştırabiliyor
Kaygılı bağlanma tarzına sahip şahıslar çoklukla tutarsız bakım tecrübesi yaşamış bireylerden oluşuyor. Çocuklukta bazen sıcak ve ilgili, bazen aralıklı ebeveynlerle büyüyen şahıslar, yetişkinlikte daima onay arayışı yaşayabiliyor.
Bu bireyler bağlarda ağır hisler yaşayabiliyor. Partnerin davranışlarını sık sık tahlil edebiliyor, bildirilere verilen karşılık müddetlerini bile önemseyebiliyor. “Beni seviyor mu?” sorusu zihinde daima tekrar edebiliyor.
Kaygılı bağlanma tarzına sahip şahıslar ekseriyetle sevgi dolu ve empatik oluyor. Fakat kendi kıymetlerini partnerin ilgisine bağlama eğilimi gösterebiliyor. Münasebet sona erdiğinde ise birçok vakit kendilerini suçlayabiliyor. Meğer sorun ekseriyetle bağlanma tarzları ortasındaki uyumsuzluktan kaynaklanıyor.
Kaçıngan Bağlanma Yakınlıktan Kaçınmaya Neden Oluyor
Kaçıngan bağlanma tarzına sahip şahıslar, çocuklukta duygusal muhtaçlıklarının gereğince karşılanmadığı ortamlarda büyüyebiliyor. Bu nedenle duygusal olarak kendini muhafaza eğilimi geliştirilebiliyor.
Yetişkinlikte bu bireyler yakınlık kurmayı sıkıntı bulabiliyor. Duygusal paylaşımlardan kaçınabiliyor ve bağ derinleştikçe aralık koyabiliyor. “Kimseye gereksinimim yok” niyeti bu bağlanma tarzında sık görülebiliyor.
Bu şahıslar ekseriyetle yüzeysel bağlarda rahat hissedebiliyor. Fakat uzun vadeli ve derin münasebetlerde zorlanabiliyor. Yakınlık arttıkça geri çekilme davranışı ortaya çıkabiliyor ve bu durum alakaların ilerlemesini zorlaştırabiliyor.
Kaygılı ve Kaçıngan Bağlanma Birbirini Tetikleyebiliyor
Psikolojide en sık görülen alaka dinamiklerinden biri telaşlı ve kaçıngan bağlanma tarzının bir ortaya gelmesi olarak görülüyor. Korkulu bağlanan kişi yakınlaşmak isterken, kaçıngan bağlanan kişi uzaklık koyma eğilimi gösterebiliyor.
Kaygılı kişi yakınlaştıkça kaçıngan kişi uzaklaşabiliyor. Kaçıngan kişi uzaklaştıkça telaşlı kişi daha fazla yakınlaşmaya çalışabiliyor. Bu durum daima tekrar eden bir döngü oluşturabiliyor.
Sonuçta dertli kişi gereğince sevilmediğini hissedebiliyor. Kaçıngan kişi ise baskı altında olduğunu düşünebiliyor. Bu karşılıklı tetiklenme, alakanın sağlıklı ilerlemesini zorlaştırabiliyor.
Bağlanma Tarzları Değişebilir mi?
Bağlanma tarzları sabit değildir. Psikolojide “kazanılmış inançlı bağlanma” kavramı, yetişkinlikte daha sağlıklı bağlanma biçimi geliştirilebileceğini gösteriyor.
Bu süreç ekseriyetle farkındalıkla başlıyor. Kişi kendi bağlanma tarzını ve tetikleyici davranışlarını fark ettikçe bağlarda farklı yansılar vermeye başlayabiliyor. İnançlı bağ tecrübeleri, sağlıklı arkadaşlıklar ve terapötik takviye bu süreci güçlendirebiliyor.
Zamanla yeni tecrübeler, beynin ilgi kurma biçimini değiştirebiliyor. Böylelikle kişi daha istikrarlı ve sağlıklı bağlar kurabilir hale gelebiliyor.
