Çin, beşinci jenerasyon savaş uçağı J-20 için üretim temposunu artırıyor. “Mighty Dragon” olarak bilinen uçak, ABD’nin F-22 ve F-35 savaş uçaklarına karşı geliştirilen en kıymetli modellerden biri olarak görülüyor. Son haberlerde, J-20 kesimlerinin üretildiği fabrikalarda otomasyonun önemli formda arttığı belirtiliyor. Hatta kimi tesislerin neredeyse gün uzunluğu çalışabildiği söz ediliyor.
Çin J-20 üretiminde sürat artırıyor
J-20, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri’nin en dikkat çeken savaş uçaklarından biri. Çift motorlu, tek koltuklu ve düşük görünürlüklü tasarlanan uçak, Çin’in beşinci jenerasyon savaş uçağı programının merkezinde yer alıyor.
Çin basınında daha evvel yapılan açıklamalarda, J-20 üretim kapasitesinin ordunun talebini karşılayabilecek seviyeye geldiği savunulmuştu. Küresel Times’a konuşan J-20 yardımcı dizayncısı Wang Haitao, Çin havacılık endüstrisinin J-20 için istenen talep düzeyini karşılayabileceğini söylemişti.
Son periyotta ise üretimin daha otomasyonlu hale geldiği haberleri öne çıktı. South China Morning Post’un aktardığı bilgilere nazaran Çin’deki “karanlık fabrika” sistemi, J-20 üzere gelişmiş savaş uçaklarının kesimlerini üretmek için kullanılıyor. Bu fabrikalar, az insan müdahalesiyle çalışacak biçimde tasarlandığı için ışığa bile muhtaçlık duymadan üretim yapabiliyor. Haberde, sistemin üretim verimliliğini iki kattan fazla artırdığı belirtiliyor.
Karanlık fabrika sistemi üretimi neredeyse kesintisiz hale getiriyor
‘Karanlık fabrika’ sözü, üretimin büyük ölçüde robotlar, otomasyon sistemleri ve yapay zeka takviyeli denetim düzenekleriyle yürütüldüğü tesisler için kullanılıyor. İnsan iş gücünün azalması, vardiya ve ışık gereksinimini da düşürüyor. Bu nedenle fabrikalar çok daha uzun müddetli ve daha sistemli üretim yapabiliyor. Defense Security Asia, Çin’in J-20 üretiminde bu üslup yapay zeka takviyeli sistemleri kullanarak neredeyse kesintisiz üretim temposuna geçtiğini yazdı.
Bu tablo, savaş uçağı üretiminin sadece dizaynla değil, sanayi kapasitesiyle de ilgili olduğunu gösteriyor. Bir ülkenin gelişmiş uçak üretmesi kıymetli lakin bu uçakları süratli, tertipli ve yüksek adetlerde üretebilmesi farklı bir güç manasına geliyor. J-20’deki üretim temposu bu yüzden yakından izleniyor. Zira ABD’nin F-22 ve F-35 üstünlüğüne karşı Çin’in elindeki en güçlü kartlardan biri, üretim çizgisini büyütmek olabilir.
ABD ile beşinci jenerasyon uçak yarışı kızışıyor
J-20, Çin’in ABD karşısındaki hava gücü farkını kapatma atağının kıymetli kesimi olarak görülüyor. Aviation Geek Club’un aktardığına nazaran Çinli yetkililer daha evvel J-20 üretiminin artabileceğini söylemiş lakin üretim suratına dair net sayı paylaşmamıştı. Birebir haberde, Çin’in beşinci kuşak savaş uçağı sayısını artırma amacının ABD ile rekabet açısından kritik olduğu vurgulanıyor.
Açık kaynak varsayımlarında J-20 sayısının son yıllarda süratle arttığı belirtiliyor fakat kesin sayılar resmi olarak netleşmiş değil. Buna karşın üretim altyapısındaki otomasyon, yeni motor çalışmaları ve seri üretim kapasitesi, Çin’in bu alandaki argümanını büyütüyor. Yani sıkıntı sırf yeni bir savaş uçağı geliştirmek değil. Çin artık bu uçakları daha süratli üretip alana daha fazla sayıda çıkarabilecek sanayi gücünü göstermeye çalışıyor.
