Egzersizin ruh haline yeterli geldiği uzun vakittir biliniyor. Fakat yeni araştırmalar, tek bir antrenman seansının bile süratli tesir gösterebileceğini ortaya koyuyor. 30 dakikalık orta tempolu koşu ya da yürüyüş, birtakım şahıslarda dert ve depresif belirtileri kısa müddette hafifletebilir. Araştırmacılar, bu tesirin adiponektin isimli hormonla temaslı olabileceğini belirtiyor. Yeniden de idmanın tıbbi tedavinin yerine geçmediğini unutmamak gerekiyor.
Yarım saatlik antrenman ruh halini süratlice değiştirebilir
Hong Kong Polytechnic University’den araştırmacıların da yer aldığı çalışma, tek seferlik orta yoğunlukta idmanın ruh hali üzerindeki süratli tesirini inceledi. Araştırmada 18-40 yaş aralığındaki 40 yetişkin, 30 dakika boyunca koşu bandında antrenman yaptı. İştirakçiler idmandan evvel ve sonra ruh hali değerlendirmesi doldurdu. Sonuçlarda hem korku ve depresyon belirtisi olanlarda hem de belirtisi olmayanlarda ruh halinde manalı bir güzelleşme görüldü. Belirti yaşayan iştirakçilerde öfke, baş karışıklığı, yorgunluk, depresyon ve korku puanlarının düştüğü aktarıldı.
Bulgu, ‘spor yapınca yeterli hissettim’ cümlesinin sırf şahsî bir his olmadığını gösteriyor. Araştırmacılar, tek bir idman seansının bile süratli bir antidepresan tesir yaratabileceğini belirtiyor. Lakin burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Çalışma idmanın ruh haline katkısını gösterse de depresyon tedavisi için tek başına kâfi olduğu manasına gelmiyor.
Özellikle klinik depresyon, korku bozukluğu ya da sistemli ilaç kullanımı olan şahısların idmanı destekleyici bir metot olarak değerlendirmesi ve gerekiyorsa uzmana müracaatı daha yanlışsız olur.
Etkinin gerisinde adiponektin hormonu olabilir
Araştırmacılar, antrenmanın ruh halini neden bu kadar süratli etkileyebildiğini anlamak için fare deneyleri de yaptı. Moleküler Psychiatry’de yayımlanan çalışmaya nazaran orta yoğunlukta tek seferlik idmandan sonra farelerde adiponektin isimli hormonun hem kanda hem de beynin duygusal düzenlemeyle bağlantılı bölgelerinde arttığı görüldü.
Adiponektin, yağ dokusu tarafından salgılanan bir hormon olarak biliniyor. Çalışmada bu hormonun beyindeki AdipoR1 isimli reseptörü etkilediği ve anterior singulat korteks bölgesindeki birtakım hudut hücrelerini aktive ettiği belirtildi.
Bu düzenek epey kıymetli zira araştırmacılara nazaran idmanın ruh hali üzerindeki tesiri sırf “endorfin salgılandı, yeterli hissettirdi” açıklamasından ibaret olmayabilir. Adiponektin, AdipoR1 ve APPL1 üzerinden gelişen sinirsel değişimler, beyindeki irtibatların güçlenmesine katkı sağlayabilir. Farelerde idman sonrası görülen olumlu davranış tesirlerinin 24 saate kadar sürdüğü, 48 saatte ise azaldığı bildirildi. İnsanlarda bu tesirin ne kadar sürdüğü ise şimdi net olarak ölçülmüş değil.
Yarım saatlik hareket bile ruh halini değiştirebilir
Araştırmanın en dikkat çeken tarafı, tesirin uzun bir spor programından değil, tek bir antrenman seansından sonra görülmesi. Yani saatlerce spor salonunda kalmak ya da ağır idman yapmak gerekmiyor. Orta tempolu 30 dakikalık bir yürüyüş, koşu bandında hafif bir tempo ya da vücudu biraz hareket ettiren emsal bir aktivite bile ruh halinde süratli bir değişim yaratabiliyor.
Bilim beşerlerine nazaran antrenmandan sonra ortaya çıkan bu yeterli his, sırf ‘spor yaptım, kendimi âlâ hissediyorum’ fikrinden ibaret olmayabilir. Bedende salgılanan adiponektin hormonu beyne ulaşıyor ve hisleri düzenleyen bölgelerde birtakım değişimleri tetikliyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde bu tesirin 24 saate kadar sürdüğü görüldü. İnsanlarda ne kadar sürdüğü şimdi net değil lakin araştırma, kısa vadeli hareketin bile ruh halini toparlamada tesirli olabileceğini gösteriyor.
