Bir bilgisayarın saniyede ne kadar süreç yapabildiğini düşünmek bile güç. Günlük hayatta kullandığımız telefonlar ve bilgisayarlar güçlü görünse de üstün bilgisayarların yanında epey küçük kalıyor. Yeni TOP500 listesine nazaran dünyanın en süratli harika bilgisayarı El Capitan oldu. ABD’deki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bu sistem, saniyede 1,8 kentilyon süreç düzeyine ulaşıyor.
Kaynak 1, Kaynak 2
Frontier exaflop çağını başlatan birinci üstün bilgisayardı
Frontier, ABD’nin Tennessee eyaletindeki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’nda çalışıyor. 2022’de TOP500 listesinin tepesine yerleştiğinde bilgisayar bilimi için tarihi bir eşik aşılmış oldu. Zira Frontier, saniyede 1 kentilyon süreç manasına gelen exaflop düzeyine ulaşan birinci muhteşem bilgisayar olarak kayıtlara geçti.
Bu suratın ne manaya geldiğini hayal etmek kolay değil. Saniyede 1 kentilyon süreç, 1’in yanına 18 sıfır koymak demek. Frontier, 2025 TOP500 bilgilerinde 1,353 exaflop/s HPL performansıyla dünyanın en süratli ikinci harika bilgisayarı olarak listeleniyor. Sistem, AMD işlemciler ve GPU hızlandırıcılarla çalışıyor ve milyonlarca çekirdeği birebir anda devreye sokarak devasa hesaplamaları saniyeler içinde yapabiliyor.
El Capitan doruğa çıkıp dünyanın en süratli bilgisayarı oldu
Güncel sıralamada Frontier’ın önüne geçen sistem ise El Capitan. Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’nda bulunan El Capitan, 2024’te dünyanın en süratli muhteşem bilgisayarı olarak doğrulandı ve 2025 TOP500 listelerinde de birinci sıradaki yerini korudu. AMD’nin aktardığı bilgilere nazaran sistem, High Performance Linpack testinde 1,742 exaflop/s düzeyine ulaştı. TOP500’in Kasım 2025 listesinde ise El Capitan’ın performansı 1,809 exaflop/s olarak yer aldı.
Bu, saniyede yaklaşık 1,8 kentilyon süreç manasına geliyor. Yani El Capitan, sadece süratli bir bilgisayar değil; bilimsel simülasyonlar, nükleer güvenlik çalışmaları, yapay zeka, iklim modellemeleri ve gereç araştırmaları için dev bir hesaplama altyapısı. LLNL açıklamasına nazaran sistemin teorik tepe performansı 2,88 exaflop düzeyine kadar çıkıyor ve güç verimliliği de yüksek performanslı sistemler ortasında dikkat çekiyor.
Süper bilgisayarlar iklimden ilaca kadar dev sorunlar için kullanılıyor
Süper bilgisayarlar sırf ‘en süratli kim?’ yarışının modülü değil. Bu makineler, olağan bilgisayarların yıllarca sürebilecek hesaplamalarını çok daha kısa müddette yapabiliyor. İklim araştırmalarında atmosfer ve okyanus hareketleri modelleniyor.
İlaç çalışmalarında moleküllerin davranışları simüle ediliyor. Nükleer araştırmalarda gerçek testler yerine dijital modeller kullanılıyor. Yapay zeka alanında ise büyük ölçekli eğitim ve tahlil süreçleri destekleniyor.
Bu yüzden Frontier ve El Capitan üzere sistemler çağdaş bilimin görünmeyen kahramanları ortasında yer alıyor. Bir laboratuvarın içinde çalışıyorlar fakat tesirleri global ölçekte hissediliyor. Bugün exaflop düzeyi konuşuluyor. Gelecekte gaye, bunun da ötesine geçip zettaflop yani saniyede 10 üzeri 21 süreç düzeyine yaklaşmak olacak. O noktada bilim insanları, bugün aylarca süren simülasyonları çok daha kısa müddette tamamlayabilecek.
