Arktik Okyanusu’nun dondurucu sularında yaşayan Grönland köpek balığı, 400 yılı aşan ömrüyle bilim dünyasını şaşkına çevirdi. İnsan ömrünün iki katı mühlet geçtikten sonra, lakin 150 yaşında ergenliğe giren bu canlı, adeta vakti durduruyor.
Bilim dünyası, dünyanın en uzun müddet yaşayan omurgalı canlısını belirledi.
Science mecmuasında yayımlanan araştırmaya nazaran, Arktik ve Kuzey Atlantik sularının hakimi olan Grönland köpek balığı (Somniosus microcephalus), yaklaşık 400 yıllık ömrüyle rekorun sahibi oldu. Daha evvelki rekor, yaklaşık 2 asırlık ömrüyle bir kutup balinasına aitti.
Kopenhag Üniversitesi’nden bilim insanları, bu gizemli devlerin yaşını belirlemek için alışılmadık bir prosedür kullandı.
Balıkların göz lenslerindeki radyoaktif karbon izlerini tahlil eden takım, bir bireyin yaşını 392 olarak belirledi. Yanılma hissesi göz önüne alındığında, bu tıbbın birtakım örneklerinin 512 yaşına kadar ulaşabileceği iddia ediliyor. Bu, kelam konusu köpek balığının Amerika Birleşik Devletleri kurulmadan, hatta tahminen de İstanbul’un fethinden çabucak sonra doğmuş olabileceği manasına geliyor.
“Uyuyan köpek balığı” lakabıyla bilinen bu çeşit, hayatta kalma stratejisini “yavaşlık” üzerine kurmuş durumda.
Su sıcaklığının -1°C’ye kadar düştüğü derinliklerde yaşayan Grönland köpek balığı, saatte yalnızca 1 kilometre süratle ilerliyor. Metabolizması o kadar yavaş ki, 5 metrelik devasa boyutuna ulaşması yüzyıllar sürüyor.
Bu canlıların biyolojik takvimi, insan mantığının hudutlarını zorluyor.
Bir Grönland köpek balığının cinsel olgunluğa erişmesi ve çiftleşmeye başlaması için yaklaşık 150-156 yıl geçmesi gerekiyor. Yani bu canlılar, ortalama bir insan ömrünün iki katı müddet yaşadıktan sonra fakat ‘yetişkin’ sayılıyor.
Grönland köpek balıklarının hayatı yalnızca uzun değil, birebir vakitte şiddetli.
Gözlerinde yaygın olarak bulunan Ommatokoita elongata isimli parazit yengeçler, lenslere yapışarak balığın görme yetisini önemli biçimde zayıflatıyor. Lakin derin ve karanlık sularda yaşadıkları için görme duyusu, hayatta kalmaları için ikincil planda kalıyor.
Bunun yanı sıra, bedenlerindeki trimethylamine N-oxide unsuru nedeniyle etleri taze tüketildiğinde beşerler için zehirli. Lakin İzlandalılar bu duruma değişik bir tahlil bulmuş: Eti aylarca toprak altında fermente edip kurutarak hazırlanan ‘hákarl’, İzlanda’nın keskin amonyak kokusuyla ünlü ulusal yemeği olarak biliniyor.
