Tavşanları gözlemlediğinizde muhtemelen fark etmişsinizdir: burunları güya hiç durmayan küçük motorlar üzere daima hareket halinde. Bu sempatik davranışın arkasında, bu küçük memelilerin hayatta kalmasını sağlayan karmaşık bir sistem yatıyor.
Tavşanlar saniyede ortalama 20-120 sefer burunlarını oynatabilir.
Bu inanılmaz sürat, onların koku alma sisteminin ne kadar gelişmiş olduğunu gösteriyor. İnsanların yalnızca 5-6 milyon koku reseptörü bulunurken, tavşanlar yaklaşık 100 milyon koku reseptörüne sahip. Bu sayede etraflarındaki en ufak koku değişikliklerini bile algılayabilirler.
House Rabbit Society’nin araştırmalarına nazaran, tavşanların daima burun oynatması aslında iki temel işlevi tıpkı anda gerçekleştiriyor: koku alma ve nefes alma ritimlerini optimize etme. Bu çift işlevli sistem, onların hem çevresel tehlikeleri algılamasına hem de oksijen alımını maksimize etmesine yardımcı oluyor.
Tavşanların burunlarında bulunan vibrissae ismi verilen özel kıllar, onların etraf algısında kritik rol oynuyor.
Bu hassas kıllar, havadaki en küçük hava akımlarını bile algılayarak tavşanlara etraflarındaki objelerin pozisyonu, büyüklüğü ve hareket halinde olup olmadığı hakkında bilgi veriyor.
Cambridge Üniversitesi’nden yapılan çalışmalar, bu kılların tıpkı vakitte rüzgar istikameti, nem değişiklikleri ve yaklaşan objelerin varlığını bile tespit edebildiğini gösteriyor. Burun oynatma hareketi, bu kılların daha tesirli çalışmasını sağlayarak tavşanların 360 derece etraf farkındalığına sahip olmalarına yardımcı oluyor.
Doğada av hayvanı olan tavşanlar için etraf denetimi yaşamsal ehemmiyete sahip.
Sürekli burun oynatma davranışı, onların predatör tehditlerini erken tespit etme yeteneğinin bir modülü. Tilki, kartal, yılan üzere avcıların kokusunu metrelerce uzaktan algılayabilen tavşanlar, bu sayede kaçma bahtlarını artırıyor.
Veteriner davranış uzmanlarına nazaran, evcil tavşanlarda bile bu içgüdü güçlü biçimde devam ediyor. Bu nedenle konutta beslenen tavşanlar da daima olarak burunlarını oynatır ve etraflarını denetim ederler. Bu davranış gerilim göstergesi değil, büsbütün doğal bir reflekstir.
