İngiltere’de bir bayan, neredeyse 30 yıl boyunca tıpkı bölgede böcek müşahedesi yaptı. Birden fazla vakit toprağa, taş tabanlarına ve kıyı bitkilerinin ortasına baktı. Yıllarca aradığı şey ise sonunda karşısına çıktı. Yaklaşık 100 yıldır muteber kaydı bulunmayan az bir kın kanatlı çeşidi yine görüldü. Tek bir fotoğraf, bilim insanlarının yıllardır sessiz kalan cinsle ilgili kayıtlarını yine hareketlendirdi.
100 yıldır görülmeyen cins tek bir fotoğrafla ortaya çıktı
Keşif, İngiltere’nin güneybatısında Devon ile Cornwall ortasındaki kıyı sınırında yapıldı. Böceklerle ilgilenen tabiat gözlemcisi, uzun yıllardır tıpkı bölgede saha çalışması yürütüyordu. Profesyonel bir akademisyen değildi. Lakin tuttuğu notlar, çektiği fotoğraflar ve tertipli müşahedeleri, bilimsel bir kayıt kadar pahalı hale geldi.
Bulduğu kın kanatlı cinsine ilişkin son emniyetli kayıtların 1920’li yıllara kadar uzandığı belirtiliyor. Yani tıp resmen yok olmuş ilan edilmemişti ancak yaklaşık bir asır boyunca alanda kimse tarafından görülmemişti. Müşahede platformuna yüklenen fotoğraf uzmanların dikkatini çekti. Akabinde böcek muhafaza kuruluşları kaydı inceleyerek cinsin nitekim yine bulunduğunu doğruladı.
Böcek tipleri bazen yıllarca ortadan kaybolmuş üzere görünebilir. Bunun nedeni her vakit büsbütün yok olmaları değildir. Ömür alanları daralmış olabilir, popülasyonları çok küçük kalmış olabilir ya da yanlışsız mevsimde yanlışsız yerde kimse bakmamış olabilir. Bilhassa kın kanatlılar üzere çok geniş tıp çeşitliliğine sahip kümelerde, kimi canlıları yine bulmak önemli sabır gerektirir.
Amatör gözlemciler tabiat muhafazada sandığımızdan daha değerli hale geldi
Keşfi kıymetli yapan taraf sırf ender bir böceğin yine görülmesi değil. Birebir vakitte bir kişinin yıllarca birebir bölgeye dönmesi, küçük ayrıntıları takip etmesi ve gördüğünü kayıt altına alması. Tek bir dikkatli müşahede, neredeyse 100 yıllık boşluğu kapattı. iNaturalist üzere vatandaş bilimi platformları sayesinde amatör gözlemcilerin dataları artık uzmanların önüne daha süratli düşüyor.
Bir çeşidin tekrar kayda geçmesi, muhafaza çalışmaları açısından da değerli. Zira bir bölgede az ya da kaybolduğu sanılan tiplerin yaşadığı kanıtlanırsa, o alanın korunması için daha güçlü münasebetler oluşur.
