Her bağ bir noktada çatırdamaya başlar ancak birden fazla vakit bu kırılmalar sessiz ilerler. Psikologlara nazaran birtakım davranış kalıpları, bitişin çok evvelden sinyalini verir. John Gottman’ın yıllara yayılan araştırmaları da bunu net biçimde destekliyor: Çiftlerin bağlantısında ortaya çıkan makul tavırlar, ilginin geleceğini büyük ölçüde ele veriyor.
Psikolojiye nazaran, bir bağlantının sonunu öngörmek mümkün müdür?
Ünlü çift terapisti John Gottman’ın geliştirdiği ‘Dört Atlı’ teorisi, bu soruya bilimsel bir cevap sunuyor. Washington Üniversitesi’ndeki araştırmalarında binlerce çifti gözlemleyen Gottman, yalnızca 15 dakikalık bir görüşme ile %94 doğrulukla hangi çiftlerin ayrılacağını kestirim edebiliyor.
John Gottman, Seattle’daki Gottman Enstitüsü’nde yürüttüğü 40 yıllık araştırmalar sonucunda, münasebetleri yıkan dört temel davranış kalıbını belirledi.
Bu davranışları ‘Dört Atlı’ olarak isimlendirmesinin nedeni, tıpkı Kıyamet’in Dört Atlısı üzere, bu davranışların da münasebetler için son demek olması. Psikolojiye nazaran, bu dört davranış kalıbı – tenkit, savunma, duvar örme ve aşağılama – çiftler ortasındaki irtibatı sistematik olarak bozar ve bağlantının temellerini oyar.
İşte İlgiyi Yok Eden Davranışlar
İlişki Katili: Eleştiri
Eleştiri, partnerin davranışından çok kişiliğine yönelen ataklardır. “Sen her vakit geç kalıyorsun” ya da “Hiçbir vakit beni dinlemiyorsun” üzere sözler, kolay bir şikayetten çok daha yıkıcıdır.
Dr. Julie Schwartz Gottman’a nazaran tenkit, “sen dili” üzerinden ilerler ve direkt kişilik kusuruna odaklanır. Bu da karşı tarafa “sorun sensin” iletisi verir. Sonuç olarak eleştirilen kişi savunmaya geçer ve bağlantı süratle tıkanır.
Savunma Mekanizması
Savunma, suçlanmaya karşı kendini muhafaza refleksidir. Fakat psikologlara nazaran bu reaksiyon, sorunu çözmek yerine karşılıklı suçlamaları artırır.
“Ama sen de…” yahut “Ben o denli demek istemedim” üzere cümleler bu döngünün klasik örnekleridir. Gottman’ın araştırmaları, savunmanın çiftleri tahlilden uzaklaştırıp daima bir suçlama sarmalına soktuğunu gösterir.
Duvar Örme: Bağlantının Kopuşu
Duvar örme, tartışma sırasında büsbütün geri çekilme ve bağlantısı kesme davranışıdır. Çoklukla ağır gerilim anlarında ortaya çıkar.
Dr. John Gottman’ın “Love Lab” müşahedelerine nazaran bu durumda kişi göz temasını keser, reaksiyon vermez ve adeta içine kapanır. Bu da karşı tarafta reddedilmişlik ve çaresizlik hissi yaratır.
Aşağılama: En Tehlikeli Davranış
Aşağılama, dört atlı ortasında en yıkıcı olanıdır. Alay etmek, göz devirmek, küçümseyici konuşmak ve üstünlük taslamak bu kategoriye girer.
Bu davranış, münasebette eşitlik ve hürmet algısını direkt zedeler. Psikolojiye nazaran “sen benden aşağısın” bildirisi içerdiği için bağın temelini en süratli aşındıran faktördür.
