Yaratıcı fikirlerin en verimli saatlerde ortaya çıktığı düşünülür. Lakin psikoloji araştırmaları tam zıddını söylüyor. En uygun fikirler birçok vakit zihinsel yorgunluk yaşanan anlarda geliyor. Beynin filtre sistemi zayıfladığında farklı irtibatlar kurulabiliyor. Psikologlara nazaran yaratıcılığın tepe yaptığı saatler, birden fazla kişinin beklediğinden farklı.
Psikologlara nazaran yaratıcılık en yorgun olunan saatlerde artıyor
Albion College’dan psikolog Mareike Wieth’in 2011 yılında yürüttüğü araştırma, yaratıcılıkla ilgili bilinenleri aksine çeviriyor. Araştırmaya nazaran sabah tipi beşerler öğlenden sonra geç saatlerde, akşam tipi beşerler ise sabah saatlerinde daha yaratıcı tahliller üretiyor. Yani zihinsel performansın yüksek olduğu saatler ile yaratıcı fikrin tepe yaptığı saatler birbirinden farklı.
Psikologlara nazaran yorgunluk sırasında beynin mantıksız görülen fikirleri eleyen sistemi zayıflıyor. Olağanda filtrelenen alışılmadık fikirler, zihinsel yorgunluk sırasında daha kolay ortaya çıkıyor. Bu durum da farklı kontaklar kurulmasına ve yaratıcı fikirlerin ortaya çıkmasına yer hazırlıyor.
Yorgun beyinler “aha” anlarını daha sık yaşıyor
Araştırmalar, yaratıcılığın birden fazla vakit içgörü anlarıyla ortaya çıktığını gösteriyor. Stanford Üniversitesi’nden bilişsel psikolog John Kounios’un çalışmaları da bu durumu destekliyor. Zihinsel yorgunluk yaşayan beyin, alışılmış fikir kalıplarından uzaklaşarak farklı tahlil yolları geliştirebiliyor.
Psikologlara nazaran ‘aha’ anları ekseriyetle zihnin gevşediği anlarda ortaya çıkıyor. Ağır biçimde düşünülen sorunlar, mola verildiğinde ya da zihinsel yorgunluk yaşandığında çözülebiliyor. Bu süreçte beynin varsayılan mod ağı daha etkin hale geliyor ve yaratıcı irtibatlar kurmak kolaylaşıyor.
Kronotipe nazaran yaratıcı saatler değişiyor
Araştırmalar yaratıcılığın bireyden bireye değiştiğini gösteriyor. Sabah erken saatlerde enerjik olan şahıslar için yaratıcı fikirlerin öğlenden sonra ortaya çıkması daha mümkün. Gece faal olan bireyler için ise sabah saatleri yaratıcılık açısından daha verimli olabiliyor.
Psikologlara nazaran yaratıcı işler planlanırken kronotip dikkate alınmalı. Zihinsel olarak en yorgun hissedilen saatler, yeni fikir üretmek için avantaj sağlayabiliyor. Bu durum yaratıcılığın sadece zeka ile değil, zamanlama ve biyolojik ritimlerle de yakından bağlı olduğunu gösteriyor.
