Bazı beşerler istemediği halde evet der. Kırmaktan korktuğu için kendini geri plana atar. Diğerlerini üzmemek ismine hudut çizemez. Vakitle kendi muhtaçlıklarını bile unutabilir. Psikolojiye nazaran bunun altında derin nedenler yatabilir. Hayır diyememek birçok vakit kibarlık ya da fedakarlık üzere görülür. Halbuki uzmanlara nazaran daima diğerlerini şad etmeye çalışma hali, geçmişten gelen savunma sistemi olabilir.
Fawn Response nedir ve neden ortaya çıkar?
Travma karşısında verilen reaksiyonlar denildiğinde birden fazla kişi savaş, kaç ya da donakalma yansılarını bilir. Lakin psikolojiye nazaran dördüncü bir reaksiyon daha bulunuyor. Fawn response yani boyun eğme reaksiyonu, kişinin tehdit hissettiğinde karşı tarafı mutlu etmeye yönelmesini söz eder.
Travma terapisti Pete Walker tarafından yaygınlaştırılan kavrama nazaran kişi, karşısındakini memnun ederse ziyan görmeyeceğine inanır. Bilhassa çocukluk devrinde duygusal ihmal ya da baskı yaşayan bireylerde sık görülür. Çocuk, sevgi görmek için uyumlu olmak zorunda kaldığında yetişkinlikte de tıpkı kalıbı sürdürebilir.
Sürekli insan mutlu etmek psikolojide ne tabir ediyor?
People-pleasing yani herkesi şad etmeye çalışma davranışı, psikolojide öz bedel meseleleriyle ilişkilendiriliyor. Harriet Braiker’ın çalışmaları, kişinin daima onay aramasının vakitle sıhhatsiz hale gelebildiğini ortaya koyuyor.
Koşullu sevgiyle büyüyen şahıslar, sadece güzel davrandığında sevileceğine inanabiliyor. Bu nedenle hayır demek yerine susmayı, katlanmayı ya da kendini geri çekmeyi seçiyorlar. Dışarıdan uyumlu görünen tutum, içeride ağır korku ve reddedilme korkusu taşıyabiliyor.
Hayır diyememek nasıl aşılır?
Uzmanlara nazaran birinci adım, davranış kalıbını fark etmekten geçiyor. Kişinin nitekim ne istediğini anlaması ve kendi muhtaçlıklarını önemsemeyi öğrenmesi büyük değer taşıyor. Küçük mevzularda hudut koymak, vakitle özgüveni artırabiliyor.
Travma odaklı terapi metotları, bilhassa EMDR ve vücut temelli yaklaşımlar, geçmişten gelen kaygıların işlenmesine yardımcı olabiliyor. Psikologlara nazaran hudut çizmek bencillik değil, ruh sıhhatini koruyan sağlıklı bir marifettir. İstikrarlı bağlar fedakârlıkla değil, karşılıklı hürmetle kurulur.
