Günümüzde teknoloji süratle gelişirken, çekmecelerimizde bekleyen eski cep telefonları, tabletler ve bilgisayarlar yalnızca yer kaplayan objeler değil, aslında keşfedilmeyi bekleyen birer maden rezervi niteliği taşıyor. Uzmanlar, ‘Ne meskende tut, ne de çöpe at’ diyerek bizleri uyarırken, bu aygıtların hem doğayı korumak hem de iktisada devasa bir katkı sağlamak için geri dönüşüme kazandırılması gerektiğini vurguluyor.
Detaylar 👇
Bir Milyar Avroluk Kayıp Kapımızda
Türkiye’de yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık (e-atık) bulunduğu kestirim ediliyor. Lakin bu ölçünün yalnızca 56 bin ton üzere çok küçük bir kısmı kayıt altına alınarak dönüştürülebiliyor. İTÜ Sıfır Atık Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Börte Köse Mutlu’nun bilgilerine nazaran, bu atıkların tamamı iktisada kazandırılabilseydi, yıllık yaklaşık 1 milyar avroluk bir gelir elde edilebilirdi. Bu sayı, bir yaz döneminde ülkemize gelen 1 milyon turistin bıraktığı dövize muadil. Atıkların meskenlerde hapsedilmesi, aslında her yıl bir servetin çöpe gitmesi manasına geliyor.
Yer Üstü Madenciliği Toprağın Altından Daha Bereketli
‘Şehir madenciliği’ olarak isimlendirilen bu süreç, klasik madencilikten çok daha verimli. Örneğin, maden ocaklarında 1 ton topraktan yalnızca birkaç gram altın elde edilebilirken, 1 ton eski cep telefonundan yaklaşık 300 gram altın elde edilebiliyor. Yalnızca altın değil; gümüş, bakır, paladyum ve nikel üzere stratejik metaller de bu aygıtların kartlarında ve işlemcilerinde saklı. Bu metaller geri kazanıldığında; sanayi, savunma ve ileri teknoloji alanlarında ‘ikinci ham madde’ olarak kullanılarak dışa bağımlılığı azaltıyor.
Tehlike Kapınızda Olabilir
E-atıkları meskende tutmanın tek ziyanı ekonomik değil. Bu aygıtlar uygun formda imha edilmediğinde içerdikleri ağır metaller ve kimyasallar vakitle tabiata, oradan da besin zinciriyle insan sıhhatine karışabiliyor. Uzmanlar, geri dönüşüm sürecinin kesinlikle lisanslı kuruluşlarca yapılması gerektiğinin altını çiziyor. Ferdî olarak bu aygıtları parçalamaya çalışmak; tehlikeli gazların salınımına ve zehirlenmelere yol açabiliyor.
Ne Yapmalıyız?
Vatandaşların en büyük çekincesi şahsî dataların güvenliği yahut ‘bir gün lazım olur’ fikri. Lakin yazılım güncellemeleri duran aygıtlar teknik olarak işlevsizleşirken, içindeki ham unsur kıymetini koruyor. Yapılması gereken en hakikat adım, bu aygıtları belediyelerin yahut lisanslı kuruluşların teslim istasyonlarına bırakmaktır. Sıfır Atık Hareketi kapsamında geliştirilen teşvik sistemleri sayesinde, hem doğayı korumak hem de ülke iktisadına ‘can suyu’ olmak artık her zamankinden daha kolay. Unutmayın; çekmecenizde unuttuğunuz o eski telefon, aslında geleceğimizin ham unsuru.
