Ayrılığın akabinde o tanıdık sulara geri dönme fikri, yalnız hissettiğimiz anlarda birçoğumuzun zihnini kurcalayan cazip lakin bir o kadar da tehlikeli bir fikirdir. Pekala, geçmişin hoş anılarına sığınıp eski sevgiliyle yeni bir başlangıç yapmayı hayal ederken, beynimizin bize aslında devasa bir oyun oynadığını biliyor muydunuz?
Eski bir ilgiye geri dönme fikri, birçok insanın zihninden en az bir kere geçen fikirlerden biridir.
Psikolojiye nazaran, bu durum hem doğal bir eğilim hem de epeyce riskli bir karardır. Sacramento State Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nancy Kalish’in yürüttüğü kapsamlı araştırmalar, bu bahiste çarpıcı gerçekleri ortaya koyuyor.
Kalish’in binlerce bireyle yaptığı araştırmaya nazaran, eski sevgililerle tekrar kurulan ilgilerin muvaffakiyet oranı sırf %5 civarındadır.
Bu düşük oran, romantik sinemalarda gördüğümüz ‘mutlu son’ kıssalarının ne kadar aldatıcı olduğunu gösteriyor. Beşerler geçmişi idealleştirme eğilimindedir ve bu durum, eski ilgilerin aslında neden bittiğini unutturur.
Beynimiz Bizi Nasıl Yanıltıyor?
Eski sevgiliyi kusursuzlaştırma süreci, büsbütün beynimizin bize oynadığı kimi bilişsel oyunlardan kaynaklanmaktadır. Bilim insanları bu durumu çeşitli ruhsal teorilerle açıklıyor:
-
Nostalji Yanılgısı: Beynin geçmiş tecrübeleri hatırlarken olumsuz ayrıntıları filtreleyip, sadece hoş anıları ön plana çıkarma eğilimidir.
-
Zirve-Son Kuralı (Peak-End Rule): Nobel Ödüllü Daniel Kahneman’ın teorisine nazaran; beynimiz bir ilginin en ağır (zirve) anını ve bitiş biçimini hatırlar, ortadaki kronik sıkıntıları görmezden gelir.
-
Seçici Bellek: Zihnimizin müdafaa düzeneği olarak travmatik yahut olumsuz anıları bastırmasıdır.
-
Mevcut Durum Yanlılığı: Stanford Üniversitesi’nden toplumsal psikolog Dr. Chip Heath’e göre, şu anki yalnızlık hissi yahut yaşanan gerilimli periyotlar, geçmişi geçersiz bir ‘güvenli liman’ üzere daha cazibeli gösterir.
İkinci Denemeler Neden Çoğunlukla Başarısız Olur?
Bu kadar düşük bir muvaffakiyet oranının gerisinde nostaljik hislerin örtbas edemediği somut sebepler yatar:
-
Çözülmemiş Temel Sorunlar: İletişim sıkıntıları, paha çatışmaları yahut uyumsuzluklar vakitle buharlaşmaz. Birçok vakit yalnızca süreksiz bir nostalji perdesinin ardına saklanırlar.
-
Bireysel Evrim: Klinisyen psikolog Dr. Jennifer Aaker’ın vurguladığı üzere, beşerler daima değişen varlıklardır. Geçmişte uyumlu olan iki kişi, ortadan geçen vakitte büsbütün farklı bireyler haline gelmiş olabilir.
Sağlıklı Bir Karar Verme Süreci İçin Öneriler
Psikolojiye nazaran, eski bir bağa geri dönmeyi düşünüyorsanız bu süreci duygusal değil, rasyonel bir halde direktörüz gerekir. Hem hoş hem de makus anıları objektif biçimde masaya yatırmak ve ilişkiyi bitiren sebeplerin bugün hala geçerli olup olmadığını sorgulamak kritik ehemmiyet taşır.
Unutmayın: Eski aşka geri dönme isteği, birçok vakit geçmişteki o şahsa duyulan hasretten fazla, şu anki ömrünüzde eksik hissettiğiniz bir boşluğun işaretidir.
