‘Beni üzüyor lakin tekrar de bırakamıyorum’ cümlesi sandığınızdan çok daha yaygın. Toksik bağ yaşayan birçok kişi neden ayrılamadığını anlamakta zorlanıyor. Mantık gitmesi gerektiğini söylerken hisler kalmaya zorluyor. Bu durum birçok vakit zayıflık olarak yorumlanıyor. Fakat psikolojiye nazaran burada çok daha güçlü bir düzenek devreye giriyor.
Travma bağı, istismar içeren bağlantılarda oluşan güçlü duygusal bağ olarak tanımlanıyor.
Kaynak 1, Kaynak 2, Kaynak 3
Travma Bağı Nasıl Oluşur?
Travma bağı çoklukla öngörülemez davranış döngüsüyle oluşur. Toksik bağlantılarda kişi bazen çok ilgili, sevgi dolu ve şefkatli davranırken bazen de aralıklı, kırıcı ya da incitici olabilir. Bu değişken davranış biçimi, beynin bağımlılık sistemini tetikler.
Psikolojide bu durum ‘aralıklı pekiştirme’ olarak isimlendirilir. Tıpkı düzenek kumar bağımlılığıyla benzeri biçimde çalışır. Daima ödül almak yerine orta sıra gelen mükafatlar, bağımlılığı daha da güçlendirir. Bağlantılarda de nadiren gelen sevgi ve ilgi, kişinin umut hissini canlı meblağ.
Bu döngü ekseriyetle şu formda ilerler. Evvel ağır ilgi ve sevgi devri yaşanır. Akabinde tartışma ve tansiyon ortaya çıkar. Sonrasında kırıcı davranışlar gelir. Akabinde özür ve sevgi gösterisiyle münasebet yine düzelir. Bu döngü tekrarlandıkça kişi, münasebetin düzgün anlarına daha fazla bağlanmaya başlar.
Zamanla kişi, makus davranışları süreksiz olarak yorumlarken yeterli davranışları gerçek kişilik olarak görmeye başlar. Bu durum, travma bağının en güçlü formda oluşmasına neden olur.
Travma Bağında Beynin Kimyası Değişiyor
Travma bağı sırf duygusal süreçlerden ibaret değildir. Birebir vakitte beyindeki kimyasal süreçler de bu bağı güçlendirir. Toksik ilgiler sırasında gerilim ve rahatlama döngüsü oluşur. Bu döngü, bağımlılık hissini artırır.
Tartışma ve gerilim anlarında kortizol hormonu yükselir. Bu durum telaş ve huzursuzluk yaratır. Akabinde gelen sevgi ve ilgi periyodunda oksitosin hormonu artar. Bu hormon, bağlanma hissini güçlendirir ve rahatlama sağlar.
Bu iki hormon ortasındaki daima dalgalanma, duygusal bağımlılık yaratır. Kişi, gerilim sonrası gelen rahatlama hissine alışır. Bu durum vakitle güçlü bir bağ oluşmasına neden olur. Kişi mantıksal olarak alakayı bitirmek istese bile duygusal olarak kopmakta zorlanır.
Travma Bağı Yaşayan Şahıslarda Görülen Belirtiler
Travma bağı yaşayan şahıslar, alakadan uzak kaldıklarında bağımlılığa emsal belirtiler yaşayabilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Yoğun hasret ve geri dönme isteği
-
Sürekli karşı tarafı düşünme
-
Uyku problemleri
-
Konsantrasyon zorluğu
-
Depresif ruh hali
-
Fiziksel huzursuzluk ve kaygı
Belirtiler, bağın ne kadar güçlü olduğunu gösterir. Kişi ziyan gördüğünü bilse bile geri dönme isteği yaşayabilir. Bu durum travma bağının en zorlayıcı taraflarından biri olarak kabul edilir.
Travma Bağından Kurtulma Stratejileri
Travma bağından kopmak vakit alan bir süreçtir. Fakat yanlışsız adımlar atıldığında bu bağ zayıflamaya başlar. Psikologlara nazaran en tesirli sistemlerden biri irtibatı büsbütün kesmektir. Bu usul çoklukla “no contact” olarak bilinir. Daima irtibat kurmak, bağı güçlendirmeye devam eder.
Travma bağından kurtulmak için uygulanabilecek sistemler şunlardır:
-
İletişimi büsbütün kesmek ve aralık koymak
-
Sosyal medyada karşı tarafı görmemek
-
Güvenilir arkadaş ve aile takviyesi almak
-
Terapötik takviye almak
-
Duygusal hudutları yine oluşturmak
-
Kendine odaklanan yeni rutinler geliştirmek
İletişimin kesilmesi, beynin kimyasal istikrarını yine kurmasına yardımcı olur. Vakitle ağır hasret hissi azalır ve kişi daha sağlıklı düşünmeye başlar.
Travma bağından kurtulma süreci süratli ilerlemeyebilir. Birinci periyot ekseriyetle en sıkıntı devir olarak görülür. Lakin vakit geçtikçe duygusal bağ zayıflar ve kişi alakayı daha net değerlendirmeye başlar.
Travma Bağından Kopmak Neden Bu Kadar Sıkıntı?
Travma bağı, beynin mantık merkeziyle değil duygusal merkeziyle oluşur. Bu nedenle kişinin zeki olması, güçlü karaktere sahip olması ya da mantıklı düşünmesi her vakit kâfi olmayabilir. Duygusal beyin, mantıksal niyetin önüne geçebilir.
Bağı zorlaştıran kıymetli faktörlerden biri umut hissinin daima canlı kalmasıdır. Kişi, karşı tarafın değişeceğine inanabilir. Bilhassa güzel davranışların ortada bir ortaya çıkması, bu umudu güçlendirir. Tıpkı vakitte yalnız kalma korkusu ve duygusal bağımlılık da kopmayı zorlaştırır.
Travma bağı yaşayan bireyler, birden fazla vakit neden ayrılamadığını açıklamakta zorlanır. Bu durum zayıflık değil, güçlü bir ruhsal sistemin sonucu olarak kıymetlendirilir. Travma bağı, anlaşılması sıkıntı fakat hayli yaygın bir ruhsal süreç olarak kabul edilir.
