Hayatınıza giren o ‘mükemmel’ insanın bir anda sizi duygusal olarak tüketen birine dönüşmesi tesadüf değil. Bilim dünyası, narsist bireylerin sergilediği manipülatif davranışların kökenini çocuklukta kurulan ‘Bağlanma Modelleri’ ile açıklıyor. Psychology Today’de yayınlanan son araştırmalar, narsisizmin aslında derin bir yetersizlik hissini maskeleme uğraşı olduğunu ve bu karmaşık yapının temellerinin şimdi biz yürümeyi bile öğrenmeden atıldığını gösteriyor.
İşte psikolojiye nazaran daima tıpkı tip beşere aşık olmanın açıklaması!
Narsist insanları tanıyor musunuz?
Daha evvel hiç duygusal olarak inişli çıkışlı bir seyahatteymiş üzere hissettiren bir bağ içinde bulundunuz mu? Bu durum, ekseriyetle narsisizme işaret eder: Narsist kişiler, oburlarının başını karıştırabilir, manipüle edebilir ve duygusal olarak tükenmelerine neden olabilir. Fakat narsisizm tek başına gelişmez!
Psikolojinin temellerinden olan Bağlanma Kuramı (John Bowlby ve Mary Ainsworth), çocuklukta bakıcılarımızla kurduğumuz bağın yetişkinlikteki münasebetlerimizi nasıl şekillendirdiğini anlatır. Şayet çocukken dengeli bir sevgi gördüyseniz ‘güvenli’; ihmal edildiyseniz yahut sevgi muvaffakiyete bağlandıysa ‘kaygılı’ yahut ‘kaçınan’ bağlanma geliştirirsiniz. İşte narsisizmin tohumları tam da bu inançsız topraklarda atılıyor.
Narsist bireylerin manipülatif halleri ekseriyetle ‘kaçıngan’ (avoidant) yahut ‘korkulu’ (fearful) bağlanma tarzlarından besleniyor. Çocukluk devrinde yalnızca okulda muvaffakiyet getirdiğinde, bir kupa kazandığında yahut ebeveyninin standartlarına uyduğunda sevilen bireyler, yetişkinlikte sevgiyi bir ‘pazarlık nesnesi’ olarak görmeye başlıyor. Bu bireyler için duygusal yakınlık, her an reddedilme yahut yetersiz görülme riski taşıyan tehlikeli bir bölgedir. Bu yüzden, gerçek hislerini göstermek yerine, dış dünyaya kusursuz ve güçlü bir imaj yansıtırlar.
Aslında o devasa ve sarsılmaz görünen egonun ardında, sevilmek için daima ‘en iyisi’ olması gerektiğine inandırılmış, duygusal muhtaçlıkları yok sayılmış yaralı bir çocuk yatar. Bağlanma kuramına nazaran, bu çocuklar ebeveynlerinden bekledikleri dengeli itimadı alamadıkları için kendi kendilerine yetmek zorunda kalmışlardır. Yetişkinlikte kurdukları bağlarda sergiledikleri o ulaşılmaz ve kibirli tutum, aslında geçmişte yaşadıkları ihmal edilme acısının tekrar etmesini önlemek için ördükleri kalın bir duvardır.
Peki narsist insanları neden seviyoruz?
Narsistleri cazip bulmamızın temel nedeni, birinci tanışmada sergiledikleri üstün özgüven, karizma, büyüleyici dış görünüş ve ağır ilgi (love bombing) ile insanları etkileme maharetleridir. Kendilerine olan sarsılmaz inançları ve güçlü duruşları, dışarıdan cazip ve ‘ideal partner’ üzere görünmelerine neden olur.
Narsistlerin neden cazip bulunuyor?
-
Love Bombing: İlişkinin başında karşı tarafı ilgiye boğarak, hayranlık ve paha görme hissi uyandırırlar.
-
Özgüven ve Karizma: Kendinden emin, girişken ve etkileyici görünürler. Bu durum, birinci etapta güçlü bir kişilik olarak algılanır.
-
Fiziksel Görünüm ve Bakım: Genellikle dış görünüşlerine büyük değer verirler ve bakımlı, şık görünerek dikkat çekerler.
-
Empatları Çekme: Narsistler, verici ve empatik (duygusal yoğunluğu yüksek) insanları maksat alır, bu da ‘kurtarıcı’ yahut ‘tamamlayıcı’ roller üzerinden bir çekim yaratır.
-
Ebeveyn Modelleri: Geçmişte narsist yahut talepkar ebeveynlerle büyüyen şahıslar, bu davranış kalıbını tanıdık ve inançlı bulabilir.
Yani psikolojiye nazaran, sadece narsistlerin alakaya karşı tavırları değil, sizin de narsist yahut talepkar ebeveynlerle büyümüş olmanız, bu davranış kalıbına ‘sıcak’ hissetmenize neden olabilir.
