Avustralya’da bir teknoloji teşebbüsçüsü, kanser teşhisi konulan köpeği için yapay zekâdan yararlanarak şahsileştirilmiş bir mRNA aşısı geliştirilmesine öncülük etti. Tümör dokusundan elde edilen DNA dataları tahlil edilerek hazırlanan deneysel aşı, kısa müddette olumlu sonuçlar verdi. Uzmanlar, bu yaklaşımın gelecekte insanlarda kanser tedavisi için de yeni kapılar aralayabileceğini belirtiyor.
Avustralya’da bir teknoloji teşebbüsçüsü, kanser teşhisi konulan köpeği için yapay zekadan yararlanarak şahsileştirilmiş bir mRNA aşısı geliştirilmesine öncülük etti.
Uzmanlara nazaran bu deneysel çalışma sadece bir hayvanın hayatını uzatmakla kalmayabilir birebir vakitte gelecekte insanlarda kanser tedavisine yönelik yeni yaklaşımların da önünü açabilir.
Sydney’de yaşayan teknoloji teşebbüsçüsü Paul Conyngham, 2019 yılında Rosie isimli Staffordshire–Shar Pei kırması köpeği sahiplendi. Sekiz yaşındaki Rosie’ye 2024 yılında köpeklerde sık görülen bir cilt kanseri tipi olan mast hücreli tümör teşhisi konuldu. Hastalık çoklukla deride oluşan kitleler ve nodüllerle ortaya çıkıyor.
DNA verisi kullanılarak şahsa özel aşı geliştirildi
Rosie için uygulanan kemoterapi tedavisi tümörlerin yayılmasını yavaşlatsa da kitlelerin küçülmesini sağlayamadı. Bunun üzerine Conyngham farklı tedavi seçeneklerini araştırmaya başladı ve sürecin çeşitli kademelerinde yapay zekâ araçlarından dayanak aldı.
Köpeğin tümör dokusu tahlil edilerek DNA dizilemesi yapıldı ve bu bilgiler dijital ortama aktarıldı. Elde edilen genetik bilgiler, hastalığa yol açan mutasyonları belirlemek ve buna yönelik şahsileştirilmiş bir mRNA aşısı tasarlamak için kullanıldı.
Proje kapsamında Conyngham, Yeni Güney Galler Üniversitesi’ndeki (UNSW) RNA Enstitüsü Yöneticisi Dr. Páll Thordarson ile irtibata geçti. Bilim insanı ve grubu, sağlanan genetik bilgileri kullanarak deneysel aşıyı geliştirdi. Thordarson, gerekli dizilimi elde ettikten sonra aşının hazırlanmasının iki aydan kısa sürdüğünü belirtti.
Tümörde yüzde 75 küçülme görüldü
Aşı uygulandıktan yaklaşık bir ay sonra Rosie’nin durumunda besbelli bir güzelleşme gözlendi. Conyngham, tümörün yaklaşık yüzde 75 oranında küçüldüğünü ve köpeğin hareket kabiliyetinin kıymetli ölçüde arttığını söyledi. Aralık ayında yürümekte zorlanan Rosie’nin birkaç hafta sonra tekrar koşup zıplayabildiği söz edildi.
İnsan tedavileri için de umut olabilir
Dr. Thordarson’a nazaran bu tıp şahsileştirilmiş mRNA aşıları gelecekte insanlarda kanser tedavisi için de kullanılabilir. Halihazırda Moderna üzere birtakım biyoteknoloji şirketleri de misal sistemlerle şahsa özel kanser aşıları üzerinde çalışmalar yürütüyor.
Araştırmacılar ayrıyeten aşıya cevap vermeyen diğer bir tümör üzerinde de inceleme yaparak direncin nedenlerini anlamaya çalışıyor.
Conyngham ise tüm bu eforun gerisindeki motivasyonu kolay sözlerle açıklıyor: Rosie’nin güç vakitlerinde yanında olduğunu ve bu nedenle onun için elinden geleni yapmak istediğini söylüyor. Bu deneysel çalışma, şahsileştirilmiş genetik tedavilerin hem hayvan sıhhatinde hem de insan tıbbında yeni bir devrin kapısını aralayabileceğini gösteriyor.
