Bilim insanlarının Mars üzerine yaptığı son hesaplamalar, vaktin bu gezegende Dünya’ya kıyasla daha süratli aktığını ortaya koydu. Birinci bakışta kıymetsiz üzere görünen bu fark, bilhassa gelecekte planlanan beşerli Mars vazifeleri ve gezegenler ortası bağlantı sistemleri açısından kritik sonuçlar doğuruyor. Uzmanlara nazaran bu bulgu, uzayda vaktin nasıl ölçüleceğine dair yerleşik yaklaşımların tekrar ele alınmasını gerektirebilir.
Kaynak: https://www.nist.gov/news-events/news…
Albert Einstein’ın bir asır evvel ortaya koyduğu Genel Görelilik Teorisi, Mars’ta yapılan yeni hesaplamalarla bir kere daha doğrulandı.
Bilim insanları, Mars’ta vaktin Dünya’ya kıyasla daha süratli aktığını ortaya koydu. Ölçümlere nazaran bu fark, her 24 saatte ortalama 477 mikrosaniyeye ulaşıyor.
Her ne kadar bu müddet günlük ömürde hissedilemeyecek kadar küçük olsa da, uzay vazifeleri ve gezegenler ortası irtibat açısından kritik bir kıymete sahip. Bilhassa beşerli Mars misyonlarının planlandığı bir devirde, vakit senkronizasyonundaki en ufak sapmalar bile önemli teknik meselelere yol açabiliyor.
Zaman neden farklı akıyor?
Einstein’ın teorisine nazaran vaktin akış suratı, bulunduğu ortamın kütle çekim gücüne bağlı. Kütle çekimi arttıkça vakit yavaşlıyor, azaldıkça hızlanıyor. Dünya’nın kütle çekimi Mars’a kıyasla hayli güçlü olduğu için, Mars’taki saatler doğal olarak daha süratli çalışıyor. Bu tesir, Ay’daki vakit farkından bile daha besbelli.
Mars’ta vaktin hızlanmasının temel nedenleri şöyle özetleniyor:
-
Daha zayıf kütle çekimi: Mars’ın yüzey kütle çekimi, Dünya’nın yaklaşık beşte biri düzeyinde. Bu durum vaktin daha süratli akmasına yol açıyor.
-
Yörüngesel hareket: Gezegenlerin uzaydaki hareketleri de vakit üzerinde tesirli. Mars’ın yörünge suratı Dünya’dan daha yavaş olsa da, düşük kütle çekimi bu etkiyi büyük ölçüde dengeliyor.
Gezegenler ortası irtibat için yeni bir eşik
ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nden (NIST) fizikçiler Neil Ashby ve Bijunath Patla, hesaplamalarında Mars’ın eliptik yörüngesini ve Dünya ile Ay’ın kütle çekim tesirlerini de dikkate aldı. Tahliller, Mars’taki vakit farkının sabit olmadığını gösteriyor. Mars yılı boyunca bu fark günlük olarak 226 mikrosaniyeye kadar değişebiliyor.
Araştırmacılar, elde edilen bilgilerin gelecekte Güneş Sistemi genelinde ortak bir vakit standardı oluşturulmasına ve gezegenler ortası bağlantı altyapısının sağlıklı biçimde kurulmasına katkı sağlayacağını belirtiyor. Fakat vakit farkındaki bu dalgalanmaların, son derece hassas senkronizasyon gerektiren sistemler için değerli bir zorluk oluşturduğuna da dikkat çekiliyor.
