Bazen o denli çalışmalar ortaya çıkıyor ki, kapsamını kavramak bile kolay olmuyor. Bilim dünyası yıllardır süren devasa projelerle sonları zorluyor. Artık ise kainatın en ayrıntılı 3D haritası tamamlandı. Üstelik elde edilen datalar sırf görsel değil, bilimsel açıdan da epey kritik. Karanlık güce dair bildiklerimiz kökten değişebilir.
5 yıl sürdü, 47 milyon galaksi incelendi
Dark Energy Spectroscopic Instrument yani DESI, tam 5 yıl boyunca gökyüzünü tarayarak eşi gibisi görülmemiş bir data seti oluşturdu. 47 milyondan fazla galaksi ve kuasarın yanı sıra 20 milyon yıldızın pozisyonu, hareketi ve yapısı tahlil edildi. Üstelik kapsanan vakit dilimi 11 milyar yıl geriye uzanıyor. Ortaya çıkan 3 boyutlu harita, cihanın şimdiye kadar oluşturulmuş en yüksek çözünürlüklü modeli olarak kabul ediliyor.
Arizona’daki Kitt Peak National Observatory bünyesinde yer alan sistem, 5.000 fiber optik sensörle çalışıyor. Her gece onlarca gigabayt data toplayan sistem, kozmosun adeta katman katman imajını oluşturdu. Araştırmacılar sırf müşahede yapmakla kalmadı, tıpkı vakitte Ay ışığının uzay müşahedelerine tesirini tahlil eden ek çalışmalar da yürüttü.
Karanlık güce dair bildiklerimiz değişebilir… Kainatın sonu yine yazılabilir
Toplanan dataların asıl ehemmiyeti burada başlıyor. Bilim dünyasında uzun müddettir kabul gören görüşe nazaran karanlık güç sabit bir yapı olarak düşünülüyordu. Cihanın yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan bu gizemli güç, genişlemeyi hızlandıran temel etken olarak biliniyor. Lakin DESI dataları, karanlık gücün vakitle değişebileceğine işaret ediyor.
Eğer bu ihtimal doğrulanırsa, kozmosun geleceğine dair yapılan tüm hesaplamalar yine ele alınmak zorunda kalabilir. Genişleme suratı, kainatın ömrü ve kozmik yapının evrimi büsbütün farklı bir çerçevede kıymetlendirilebilir.
Şimdi sırada, dünyanın dört bir yanındaki bilim insanlarının bu dev data setini incelemesi var. DESI ise 2028’e kadar müşahedelerine devam ederek eksik bölgeleri tamamlamayı hedefliyor. Toplanan bilgi ölçüsü şimdiden yıllarca sürecek tahliller için kâfi görülüyor.
