Amazon molly birinci bakışta sıradan görünüyor. Lakin sahip olduğu üreme sistemi bilim dünyasında uzun müddettir tartışılıyor. Erkek DNA’sı olmadan çoğalabilmesi epeyce sıra dışı kabul ediliyor. Üstelik genetik çeşitlilik eksikliğine karşın varlığını sürdürüyor. İşte bilim insanlarını şaşırtan o sistemin ayrıntıları…
Erkekle temas var lakin genetik katkı yok
Amazon molly, yaklaşık 100 bin yıl evvel iki farklı balık çeşidinin birleşmesiyle ortaya çıktı. Ortaya çıkan canlı, ‘gynogenesis’ ismi verilen özel bir üreme metodu geliştirdi. Dişiler, yakın çeşitlerdeki erkeklerle çiftleşiyor lakin erkekten gelen DNA yavruya aktarılmıyor. Sadece temas, embriyo gelişimini başlatan tetikleyici vazife görüyor.
Yani teknik olarak çiftleşme gerçekleşiyor ancak genetik transfer kelam konusu değil. Ortaya çıkan yavrular, annenin birebir kopyası oluyor. Birden fazla canlı için genetik çeşitlilik eksikliği önemli risk manasına gelirken Amazon molly bu sorunu farklı bir sistemle aşmayı başarıyor.
Kopyalama sistemi sanıldığı kadar kusurlu değil
Bilim dünyasında uzun müddettir tartışılan bahis, genetik çeşitlilik olmadan tıbbın nasıl hayatta kaldığıydı. Yeni araştırmalar, Amazon molly’nin DNA seviyesinde tamir sistemine sahip olduğunu ortaya koydu. ‘Gen dönüşümü’ ismi verilen süreç sayesinde hasarlı gen modülleri, başka kromozomlardan alınan kopyalarla düzeltiliyor.
Bu sistem, klasik üremedeki gen karışımına misal bir tesir yaratıyor. Ziyanlı mutasyonların birikmesi engellenirken tıpkı vakitte genetik çeşitlilik gibisi bir yapı korunuyor. Araştırmacılar, ortaya çıkan modelin tarım genetiği ve kanser araştırmaları üzere alanlarda yeni bakış açıları sağlayabileceğini düşünüyor.
