Kadınların erkeklerden daha uzun yaşadığı artık herkesin bildiği bir gerçek. Fakat bu farkın nedenleri sandığımızdan çok daha derin. Almanya’daki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nde yapılan yeni bir araştırma, erkeklerin ömür müddetini etkileyen faktörleri genetikle hudutlu tutmadı, davranış biçimlerini de mercek altına aldı. Bulgular, sadık bir eş ve ilgili bir baba olmanın ömrü uzattığını ortaya koydu.
Kaynak: https://tr.euronews.com/kultur/2025/1…
Kadınların neden erkeklerden daha uzun yaşadığı sorusu, yüzyıllardır bilim dünyasının merak ettiği bahislerden biri.
Almanya’daki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar, bu farkın sırf insan genetiğine değil, hayvanlar alemindeki davranış biçimlerine de uzandığını ortaya koydu.
Science Advances mecmuasında yayımlanan kapsamlı çalışmada, binin üzerinde hayvan çeşidi incelendi.
Science Advances dergisinde yayımlanan kapsamlı çalışmada, binin üzerinde hayvan tipi incelendi.
İnsanlarda bayanlar ortalama 5 yıl daha uzun yaşıyor.
Ancak bu fark sadece bize mahsus değil. Memelilerin yüzde 72’sinde dişiler, erkeklerden ortalama yüzde 12 daha uzun ömürlü. Kimi çeşitlerde bu fark çok daha bariz; örneğin geyiklerde dişiler erkeklerin neredeyse iki katı kadar yaşayabiliyor. Kuşlarda ise tablo tam aksine dönüyor. Cinslerin yaklaşık üçte ikisinde erkek kuşlar dişilerden daha uzun ömürlü.
Yine de tek başına kromozom farkı her şeyi açıklamıyor.
Çünkü evrimsel “bedeller” de devreye giriyor. Birçok göğüslü tipi tek eşli değil; erkekler çiftleşmek için yele, boynuz üzere gösterişli özellikler geliştiriyor, rakipleriyle dövüşüyor. Bu rekabet hem fizikî yaralanmalara hem de daha fazla güç kaybına yol açarak ömür mühletini kısaltıyor.
Oysa tek eşli cinslerde tablo çok farklı. Rekabetin az olması, erkeklerin biyolojik olarak daha az “yıpranmasına” neden oluyor. Araştırmaya nazaran bu da erkeklerin ömür mühletini uzatan değerli bir faktör.
Bir öbür dikkat cazip bulgu ise ebeveynlik davranışıyla ilgili.
Uzun yıllardır çocuk bakımının hayat mühletini kısalttığı düşünülse de, datalar tam karşıtını söylüyor. Dr. Staerk, “Bakım veren cinsin, çoklukla başkasına nazaran daha uzun yaşadığını gördük. Bilhassa yavruların uzun müddet bakıma muhtaç olduğu cinslerde bu fark belirgin” diyor.
Örneğin şempanzelerde yavrular annelerinin yanında 10 yıla kadar kalabiliyor. Bu da annenin uzun yaşamasının, yavrunun hayatta kalma bahtını artırdığı manasına geliyor. İnsanlarda da emsal bir sistem geçerli olabilir: Çocuk bakımına etkin biçimde katılan, yani “babalık yapan” erkeklerin daha uzun yaşadığı gözlemleniyor.
