Birçok bağda sessizce var olan bir inanç vardır: Şayet kendimizi gereğince uygun anlatabilirsek partnerimiz sonunda değişecektir.
Sosyal psikolojide buna denetim yanılsaması denir. Yani aslında sonlu tesirimiz olan bir durumda denetimimizin yüksek olduğuna inanmak.
İlişkilerde bu fikir çoklukla epeyce tanıdık biçimlerde ortaya çıkar:
-
Biraz daha açık konuşsam anlayacak
-
Sorunu net koyarsam düzelir
-
Gerçekten isterse değişebilir
Bu fikirler büsbütün anlaşılmaz değildir. Zira sevdiğimiz bir insanın bizi daha güzel anlamasını istemek epey insani bir beklentidir.
Ancak insan davranışı birçok vakit sandığımızdan daha karmaşık bir yapıya sahiptir.
Birçok alışkanlık yıllar içinde şekillenir. Kişilik özellikleri, erken tecrübeler, öğrenilmiş başa çıkma biçimleri ve bağlanma üslubu bu davranışların art planını oluşturur.
Bu yüzden dışarıdan gelen baskı birçok vakit kalıcı bir değişim yaratmaz.
Daha sık görülen şey ise şudur: Beşerler eleştirildiklerinde değişmek yerine kendilerini muhafazaya başlar.
Savunma ortaya çıkar. Aralık oluşur. Ya da görünürde bir ahenk vardır fakat içten içe direnç devam eder.
Bir müddet sonra münasebette tuhaf bir rol dağılımı oluşabilir. Bir taraf daima anlatan ve düzeltmeye çalışan kişi olur. Öteki taraf ise daima savunan ve kendini müdafaaya çalışan kişi.
Romantik bağ fark edilmeden küçük bir eğitim sürecine dönüşebilir.
Ve birden fazla insan sevdiği kişi tarafından eğitilmek istemez.
Burada kısa bir noktaya değinmek de değerli olabilir: Beşerler neden partnerlerini değiştirme gereksinimi hisseder?
Çoğu vakit bunun gerisinde berbat niyet değil, aslında epey tanıdık bir his vardır: korku.
Bir davranış tekrarlandıkça kişi şu biçimde düşünmeye başlayabilir: Bu bu türlü devam ederse bağ ziyan görecek. Şayet bunu değiştirebilirsem bağlantıyı koruyabilirim.
Yani partneri değiştirme eforu birden fazla vakit denetim etme isteğinden çok, alakayı kaybetmeme isteğinden doğar.
Bir öbür deyişle, değişim talebi bazen tenkitten değil, inançta hissetme gereksiniminden beslenir.
Küçük Bir Gerçeklik Kontrolü
Kendinize şu soruyu sormak bazen epeyce aydınlatıcı olabilir.
Aşağıdaki kanılardan hangileri size tanıdık geliyor?
-
“Ben aslında yalnızca daha düzgün anlatmaya çalışıyorum.”
-
“Bunu tekraren konuştuk fakat yeniden birebir noktaya geliyoruz.”
-
“Sorunu çok net söyledim fakat hâlâ değişmedi.”
-
“Gerçekten isterse bunu değiştirebilir.”
Eğer bu fikirler size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz.
Çoğu insan alakalarda değişimin ikna etmekle gerçekleşeceğine inanır.
Ama bazen bağlarda en güç fakat en dönüştürücü farkındalık şudur: Bir insanı değiştirmeye çalışmak birden fazla vakit o beşerle aramızdaki arayı büyütür.
İlginç olan ise şu.
Bir kişi daima düzeltmeye çalışmayı bıraktığında ve bağa biraz daha merak, biraz daha anlayış ve biraz daha ruhsal esneklikle yaklaşmaya başladığında ilişkisel atmosfer de değişmeye başlayabilir.
Ve bazen beklediğimiz değişim, karşımızdaki beşerde değil fakat alakaya bakışımızda ortaya çıkar.
YouTube
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar külliyen müelliflerinin özgün niyetleridir ve Onedio’nun editöryal siyasetini yansıtmayabilir. ©Onedio
