Türkiye insansız hava aracı alanında büyük bir atılım yapıyor. TUSAŞ tarafından geliştirilen ANKA 3, alışılmış dizaynların dışına çıkan bir yapıya sahip. ANKA 3’ün en dikkat çeken özelliği ise kuyruğunun olmaması. Pekala bu tasarım kararı neden alındı? Kuyruksuz bir uçak kullanmanın avantajları ve zorlukları neler?
İşte ayrıntılar…
Kaynak 1, Kaynak 2
ANKA 3’ün neden kuyruğu yok?
ANKA 3’ün kuyruksuz tasarımı aslında çok şuurlu bir tercih. Kuyruksuz uçaklar çoklukla tanınan kültürde “hayalet uçak” olarak bilinen ve radarlara yakalanması güç hava araçları ortasında yer alıyor. Kuyruk olmadığı için uçağın radar izi epeyce küçülüyor. Bu da onu tespit edilmesi güç bir savaş aracına dönüştürüyor. Yani ANKA 3, görünmezlik avantajı için kuyruktan vazgeçiyor.
Bir başka kıymetli neden ise aerodinamik avantajlar. Kuyruğu olmayan uçaklar daha az hava direncine maruz kalıyor. Bu da ANKA 3’ün daha az yakıt tüketmesini ve daha uzun mühlet havada kalmasını sağlıyor. Tıpkı vakitte kuyruksuz tasarım uçağı daha hafif yapıyor. Hem hafiflik hem de düşük sürtünme, ANKA 3’ün savaşta daha verimli bir araç olmasını destekliyor.
Kuyruksuz dizaynın birtakım zorlukları da var.
Kuyruklu uçaklarda yer alan dikey ve yatay sabitleyiciler, uçağın istikrarda kalmasını sağlar. Fakat ANKA 3 üzere kuyruksuz uçaklarda bu dengeyi sağlamak çok daha zordur. Dikey sabitleyici olmadığında, uçağın burun kısmı sağa yahut sola kaymaya daha meyilli olur. Bu da uçuş sırasında kararsızlığa yol açabilir.
Bu tıp uçaklarda dengeyi sağlamak için birçok denetim yüzeyi kullanılır. Uçağın farklı noktalarına yerleştirilen yüzeyler, daha karmaşık denetim sistemi gerektirir. Bu da hem maliyeti artırır hem de arıza riski yaratır. Yani kuyruksuz uçaklar her ne kadar daha bâtın ve hafif olsa da istikrar ve denetim konusunda daha güçlü bir yapıya sahip.
ANKA 3’ün kuyruksuz tasarımı aslında dünyada sıkça tercih edilen bir formül değil.
Genelde hayalet uçaklarda ve özel askeri projelerde görülüyor. Örneğin Amerika’nın ünlü B-2 Spirit bombardıman uçağı da kuyruksuz bir yapıya sahip. Bu tip uçaklar, bilhassa radarlardan saklanmak ve düşman hava savunmasını aşmak için geliştirilir.
Blended Wing Body üzere dizaynlar da yeniden kuyruksuz kategorisine girer. Bu tip uçaklarda gövde ve kanatlar bir bütün halinde tasarlanır ve aerodinamik yapı ön plana çıkar. Lakin bu uçakların denetim edilmesi epey zordur. İstikrar sağlamak için birçok yüzey ve gelişmiş yazılım dayanağı gerekir. ANKA 3 de emsal bir tasarım mantığını kullanıyor ve bu sayede radar izini minimuma indiriyor.
