Çayırlarda gezinen inekleri gözlemlediğinizde dikkat alımlı bir ayrıntı fark edebilirsiniz: Bu büyük göğüslü hayvanlar ekseriyetle belli bir istikamete bakarak otlar ve dinlenir. Pekala bu tertipli duruş tesadüf mü, yoksa bilimsel bir açıklaması var mı?
2008 yılında Duisburg-Essen Üniversitesi’nden araştırmacı Sabine Begall önderliğindeki bilim grubu, Google Earth üzerinden dünya çapında binlerce inek imgesini tahlil etti.
PNAS mecmuasında yayınlanan bu çığır açan araştırma, şaşırtan bir sonuç ortaya çıkardı: İnekler büyük oranda kuzey-güney tarafında durma eğilimi gösteriyordu.
Araştırmacılar, altı kıtadan 8.510 inek imgesini incelediklerinde, hayvanların %70’inin beden eksenlerini Dünya’nın manyetik kuzey-güney çizgisine paralel olarak konumlandırdığını keşfetti. Bu sistem, coğrafik pozisyondan, rüzgar tarafından yahut güneş ışığından bağımsız olarak gözlemleniyordu.
Bu davranışın ardında “magnetoresepsiyon” ismi verilen tabiat olgusu yatıyor.
Birçok hayvan tipi, Dünya’nın manyetik alanını algılayabilen özel reseptörlere sahip. Göçmen kuşlardan deniz kaplumbağalarına kadar pek çok canlı, bu doğal pusulayı navigasyon için kullanıyor.
İneklerdeki bu yetenek, muhtemelen evrimsel geçmişlerinden kalma bir miras. Yabani cetlerinin geniş çayırlarda taraf bulmak için kullandıkları bu sistem, evcilleştirildikten sonra da etkin kalmaya devam etmiş olabilir. Manyetik alan algısı, beynin pineal bezi yahut burundaki özel hücreler aracılığıyla gerçekleşiyor olabilir.
İnekler bu bahiste yalnız değil.
Çek Cumhuriyeti’nde yapılan benzeri araştırmalar, köpeklerin de tuvaletlerini yaparken kuzey-güney ekseni boyunca pozisyonlanma eğilimi gösterdiğini ortaya çıkardı. Hatta köpekler, defekasyon sırasında manyetik alanın sakin olduğu devirlerde bu yönelimi daha besbelli biçimde sergiliyor.
Bu bulgular, büyük memelilerin düşündüğümüzden çok daha gelişmiş manyetik algı sistemlerine sahip olduğunu gösteriyor. Çağdaş çiftlik hayvanları bile, teknolojinin olmadığı periyotlarda hayatta kalmak için kritik olan bu doğal yeteneklerini koruyarak kullanmaya devam ediyorlar.
