Bilim dünyası, Himalayalar’ın dondurucu tepelerinde büsbütün tesadüf yapıtı keşfedilen ve sırtındaki kusursuz gülümsemeyle hepimize sevinç saçan yeni bir örümcek cinsini konuşuyor. Bugüne kadar sırf Hawaii Adaları’nda yaşadığı sanılan bu ikonik canlının binlerce kilometre uzakta ortaya çıkan genetik ikizi, evrimin ne kadar şaşırtan ve gizemli olabileceğini kanıtlıyor. Gelin, yüzünden gülümsemesi eksik olmayan bu sıradışı örümceğin tesadüflerle dolu keşif kıssasına yakından bakalım.
Yıllar boyunca, sırtındaki sempatik gülümseme deseniyle dünyaca ün kazanan ‘Gülen Yüzlü Örümcek’in sırf Hawaii Adaları’na mahsus olduğu düşünülüyordu.
Ancak bilim insanları, Hindistan’ın Uttarakhand bölgesinde, 2.000 metrenin üzerindeki yüksekliklerde bu cinse inanılmaz derecede benzeyen yesyeni bir cins keşfetti. Theridion himalayana (Himalaya Gülen Yüzlü Örümceği) ismi verilen bu ufaklık, Hawaii’deki ikonik akrabasıyla neredeyse birebir kırmızı gülümsemeyi taşıyor. Araştırmalara nazaran, ortalarındaki bu şaşırtan benzerliğe karşın, iki cins büsbütün farklı evrimsel geçmişlere sahip ve dünyadan binlerce kilometre uzakta, birbirlerinden bağımsız olarak bu görünümü kazanmışlar.
Bu sıra dışı tıbbın bilim dünyasına kazandırılması aslında büsbütün bir talih yapıtı gerçekleşti.
Yüksek rakımlı ekosistemlerde aslında karıncaları ve böcekleri inceleyen araştırma grubu, bir yaprağın altında bu enteresan örümceğe rastladı. Grup üyelerinden Devi Priyadarshini, yüksek lisans yıllarından Hawaii’deki tipi bildiği için fotoğrafları birinci gördüğünde büyük bir şaşkınlık yaşadı. Bölgede yapılan ayrıntılı çalışmalar sonucunda, serin dağ ikliminin de tesiriyle bu örümceğin 32 farklı renk varyasyonuna (morf) sahip olduğu kayıt altına alındı.
Gülümsemenin Ardındaki Sır Ne?
Örümceğin ‘gülen yüzlü’ olarak anılmasının nedeni, sırtındaki besbelli sevinçli tabir. Ancak bu sevimli desenin evrimsel maksadı bilim insanları için hala büyük bir gizem. Araştırmacılar, bu karmaşık yüz sınırlarının örümceğin tabiatta hayatta kalmasına yardımcı olduğunu belirtse de, hayat döngüsündeki kesin fonksiyonu şimdi çözülebilmiş değil. Bölgede yaşayan öteki böceklerin ve organizmaların da benzeri renklere sahip olması, bu sevinçli yüzün aslında kusursuz bir kamuflaj yahut taklit yeteneği olabileceğine işaret ediyor.
