Teksas El Paso Üniversitesi’ndeki (UTEP) araştırmacılar tarafından yürütülen ve sonuçları iScience mecmuasında yayımlanan yeni bir çalışma, gece geç saatlerde kafein tüketiminin davranışsal denetim üzerindeki olumsuz tesirlerini mercek altına aldı. Yapılan deneyler, gece tüketilen kafeinin canlılarda dürtüsel davranışları bariz biçimde artırdığını ve bu durumun riskli aksiyonlara yol açabileceğini ortaya koydu.
Detaylar 👇
Kaynak: https://scitechdaily.com/new-study-re…
Kafein kullanımında sergilenen hareket kabiliyeti değişimi ölçüldü
Araştırma kapsamında, genetik ve sinirsel sistemleri beşerlerle kıymetli benzerlikler taşıyan meyve sinekleri (Drosophila melanogaster) kullanıldı. Dr. Erick Saldes, Dr. Paul Sabandal ve Dr. Kyung-An Han liderliğindeki takım, farklı kafein konsantrasyonları, tüketim vakitleri ve uyku yoksunluğu üzere değişkenleri içeren bir dizi deney gerçekleştirdi. Deneklerin dürtüsellik seviyeleri, olağan kaidelerde kaçındıkları güçlü bir hava akımına maruz bırakıldıklarında sergiledikleri hareket kabiliyetiyle ölçüldü.
Tüketim zamanlaması ve davranış denetimi ortasındaki alaka kanıtlandı
Elde edilen bulgulara nazaran, gündüz vakti kafein tüketen sinekler özdenetim yetilerini korurken, gece kafein alan sineklerin kendileri için olumsuz olan hava akımına karşın hareketlerini durduramadıkları gözlemlendi. Araştırmacılar bu durumu ‘pervasız uçuş’ ve yetersiz hareket baskılanması olarak tanımladı. Bu sonuç, kafeinin psikoaktif tesirlerinin canlının sirkadiyen ritmiyle direkt ilişkili olduğunu kanıtlamaktadır.
Cinsiyet faktörü ve vardiyalı çalışanlar için riskler yüksek
Deneyin bir başka çarpıcı sonucu ise cinsiyetler ortasındaki hassaslık farkıdır. Bedenlerindeki kafein düzeyi erkeklerle benzeri olmasına karşın, dişi sineklerin gece kafeinine çok daha şiddetli bir dürtüsel reaksiyon verdiği saptandı. Uzmanlar, bu durumun gerisinde yatan genetik ve fizyolojik düzeneklerin tam olarak anlaşılması için çalışmaların derinleştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bilim insanları, bu bulguların bilhassa sıhhat bölümü ve askeri işçi üzere gece vardiyasında çalışan ve uyanık kalmak için ağır kafein kullanan bireyler için önemli ihtarlar taşıdığını belirtiyor. Gece saatlerinde tüketilen kafeinin, operasyonel süreçlerde muhakeme yeteneğini zayıflatarak kusur hissesini artırabileceği öngörülüyor.
