Finlandiya’da küçük bir kasaba, ısınmak için hayli farklı bir metoda geçti. Sistem ne kömürle ne de doğalgazla çalışıyor. Dev bir silonun içinde tonlarca kum ısıtılıyor. Bu ısı daha sonra kasabanın bölgesel ısıtma ağına veriliyor. Yani bildiğimiz kum, burada dev bir batarya üzere kullanılıyor.
Fazla elektrik, kuma ısı olarak depolanıyor
Finlandiya’nın Pornainen kasabasında kurulan sistem, Polar Night Energy tarafından geliştirilen kum bataryasıyla çalışıyor. Mantık aslında epey sade. Rüzgâr ve güneş üzere kaynaklardan fazla elektrik üretildiğinde, bu güç direkt harcanmak yerine ısıya çevriliyor. Elektrikle ısıtılan hava, silonun içindeki kumun ya da benzeri katı materyalin ortasından dolaştırılıyor.
Böylece kum 500-600°C düzeylerine kadar ısınıyor ve enerjiyi uzun mühlet ısı olarak saklayabiliyor. Klasik piller elektriği kimyasal olarak depolarken, bu sistem enerjiyi sıcaklık formunda tutuyor. Muhtaçlık olduğunda kumun içinde saklanan ısı, sıcak suya ya da bölgesel ısıtma çizgisine aktarılıyor.
Sistem küçük bir denemeden kasaba ölçeğine çıktı
Pornainen’deki kum bataryası, Loviisan Lämpö’nün bölgesel ısıtma ağına bağlandı. Polar Night Energy, tesisin 1 megawatt termal güç sağladığını ve 100 megawatt saat depolama kapasitesine sahip olduğunu aktarıyor. Şirketin açıklamasına nazaran bu sistem, 2022’de Kankaanpää’de devreye alınan birinci kum bataryasından 10 kat daha büyük. Yani teknoloji artık sadece laboratuvar fikri ya da küçük ölçekli deneme olmaktan çıktı.
Interesting Engineering’in 2026’daki saha izlenimine nazaran Pornainen’deki batarya 2 bin ton gereç içeriyor. Tam dolu olduğunda 500-600°C sıcaklığa ulaşan sistem, bilhassa güç fiyatlarının yükseldiği periyotlarda kasabaya esneklik sağlıyor. Finlandiya üzere kışların uzun ve sert geçtiği ülkelerde, fazla yenilenebilir enerjiyi daha sonra ısınmak için kullanabilmek epeyce kıymetli hale geliyor.
Kasabanın petrol kullanımını bitirmesi bekleniyor
Pornainen’deki kum bataryasının en dikkat cazip tesirlerinden biri, fosil yakıt kullanımını azaltması. Polar Night Energy’nin bilgilerine nazaran sistem, mahallî ısıtma ağındaki yıllık karbondioksit muadili emisyonları yaklaşık 160 ton azaltacak. Bu da kasabanın bölgesel ısıtma kaynaklı iklim emisyonlarında yaklaşık yüzde 70’lik düşüş manasına geliyor.
Ayrıca kasabanın ısıtma sisteminde petrol kullanımının büsbütün sona ermesi, odun yongası tüketiminin ise yaklaşık yüzde 60 azalması bekleniyor. Sistemin dikkat çeken tarafı, çok ender ya da kıymetli materyallere bağlı olmaması. Kum, kırılmış taş ya da gibisi katı materyaller yüksek sıcaklığı tutabildiği için güç deposu üzere çalışabiliyor. Bu yüzden kum bataryası, yenilenebilir gücün en büyük sıkıntılarından biri olan depolama problemine pratik bir yanıt olarak görülüyor.
