Güvercinlerin yürürken başlarını ileri geri sallaması hepimizin dikkatini çekmiştir. Bu hareket birçok bireye komik ya da enteresan gelse de aslında tesadüf değil. Onlar için epeyce fonksiyonel bir mana taşıyor. Dışarıdan bakıldığında küçük bir ayrıntı üzere görünse de, ardında bilimsel bir sistem var. O klasik sallanma hareketi, güvercinlerin dünyayı nasıl gördüğüyle direkt ilgili. Gelin bakalım!
1978 yılında Queen’s Üniversitesi’nde yapılan deneyde; bir güvercin, yürüme bandında ilerlerken müşahede altına alındı.
Yavaş çekim imgeler sayesinde bilim insanları aslında güvercinlerin başını sallamadığını, ileri hakikat ittiğini fark etti. Bu harekette iki evre vardı, itiş ve bekletme evresi. İtiş sırasında baş, bedene nazaran yaklaşık 5 cm ileri itiliyor. Akabinde gelen bekletme evresinde ise baş bir müddet sabit kalıyor, beden başa gerçek ilerleyince baş tekrar ileri itiliyor.
Biz bu süratli hareketi gözümüzle tek modül üzere algıladığımız için baş sallıyor üzere görüyoruz. Meğer yaptıkları şey, saniyede 5-8 kere tekrarlanan bir görsel sabitleme hareketi.
Peki neden bu türlü bir şeye muhtaçlık duyuyorlar?
Asıl hedef, etraftaki imajları net bir formda algılamak. Bilim beşerlerine nazaran güvercin bu halde başını sabit tuttuğunda, retina üzerindeki imaj bulanıklaşmadan işlenebiliyor. Şayet güvercinin başı bedeniyle birebir süratte hareket etseydi, etraf imgeleri bulanık geçerdi ve bu da yiyecek bulmayı ya da tehlikeyi fark etmeyi zorlaştırırdı.
İlginç bir formda, güvercin hareket etmese bile etrafı hareket ediyorsa tekrar bu baş hareketini yapmaya devam ediyor. Zira asıl olan, dünya hareket ediyorsa başı sabitleyerek imgeyi netleştirmek. Bu davranış, kuşların etraflarını daha net görmelerini sağlıyor.
Güvercinler bu davranışla özdeşleşmiş olsa da aslında birçok kuş çeşidi de birebir şeyi yapıyor.
Tavuklardan leyleklere, turnalardan balıkçıllara kadar pek çok kuş, başlarını sabitleyerek görsel datayı daha güzel işliyor. İnsanlarda ise misal fonksiyonu gözler üstleniyor; gözlerimiz sabit formda kaymaz, ‘sakkad’ ismi verilen ani sıçramalarla etrafımızı tarar ve imgeyi sabitler. Yani beşerler da hareket sırasında manzarayı sabitlemek için emsal bir sisteme sahip.
